Co było, co będzie. Przed i po...

Dwa dni listopadowe. Jakie będą? Słoneczne, deszczowe, mroźne, ciepłe? W smutku czy milutkie, melancholijne albo bez zastanowienia? Spędzone w samotności czy z wianuszkiem bliskich sobie osób, w tłumie lub w samochodzie? W pośpiechu czy obarczone  ciężarem przeszłości? Tego jeszcze nie wiadomo, jednak pewnym jest, że większość tarnogórzan spędzi  przynajmniej kilka godzin z tych czterdziestu ośmiu w kościołach i na cmentarzach. Spędzi je wśród żywych ty wśród tych, których wśród żywych juz nie ma.

  
 
Zdjęcie - utrwalone w porcelanie wizerunki twarzy przedstawicieli trzech pokoleń i daty z ich życia są dowodem "postrzępionych" losów naszego regionu.

Tarnogórskie nekropolie nie są miejscami, gdzie znajdziemy wielką liczbę zabytkowych posągów, okazałych nagrobków, cennych architektonicznie grobowców, podobnych do tych jak w pobliskim naszemu miastu Bytomiu. Tam zarówno na  katolickim cmentarzu „Mater Dolorosa” jak i tym po przeciwnej stronie ulicy Piekarskiej – żydowskim kirkucie dziedzictwo materialne jest na wyciagnięcie ręki, co krok dosłownie je napotkamy.

  

  Zdjęcie - na cmentarzu w Goleszowie niewiele znajdziemy nagrobków z niemiecko brzmiącymi nazwiskami dawnych mieszkańców. Wśród grobów jest za to dobrze utrzymane miejsce pochówku żołnierzy czeskich - też Ślązaków

Przy naszej ulicy Gliwickiej w niedużej od siebie odległości  zlokalizowane są cmentarz katolicki św. Anny i cmentarz żydowski. Dużo skromniejsze od tych bytomskich. Cmentarza trzeciego wyznania – ewangelickiego, próżno już szukać przy dawnej ulicy Dworcowej – zniknął jak ten bytomski . Przed podobnym losem więc trzeba ochronić pozostałości kirkutów.

  

Zdjęcie - nad macewami kirkutu tarnogórskiego czasem zabłyśnie jasne światło ale jaka jest jego przyszłość/ Czy taka jak tutejszej nekropolii ewangelickiej?

Jak więc spędzimy Dzień Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny? Zapewne będziemy chodzić alejkami cmentarzy i spotykać zarówno żyjących jak i tych, spośród naszego grona odeszli. Których znamy lepiej, którzy są nam bliżsi?  

  

Zdjęcie - portrety Ślązaków - cmentarz przykościelny w Kończycach.




Grunt pod stopami.

Był czas młodości, gdy jej „nogi” tkwiły mocno w podłożu pozwalając konarom wyrastać w górę ku niebu. Teraz nadal jest wyprostowana, ale trochę przechyla się w jedną stronę … Kiedyś nadejdzie czas, gdy odsłonięte jej „stopy” nie utrzymają ciężaru pnia i gałęzi. Upadnie. Ale jeszcze jest wytrwała a jej korzenie wystają na wysokość 3 metrów ponad podłoże i opancerzyły się korą jak konary. Wzmocniły się.
Drzewo nie-zwyczajne, sosna nie-pospolita. Ile ma lat? Kiedy wykiełkowało nasionko  na małym wzgórku, którego już nie ma, bo piasek z niego wybrali ludzie, jak z dzikiej piaskowni? Czy była świadkiem egzekucji  w lesie wełeckim  dokonywanych na tutejszych mieszkańcach podczas wojny?
Wiele pytań można by jej zadać ale na żadne nie odpowie.

  
Zdjęcie - "okradziona" z piasku sosna krocząca - Wełecz k. Pińczowa
........................................................

  Widziałam, że młoda kobieta z dwojgiem dzieci podeszła do przesiadującego przy jednym z marketów zaniedbanego mężczyzny i podała mu drobne monety. Ten człowiek przesiaduje w holu sklepu, gdy ciepło – na zewnątrz. Ma przy sobie dwie lub trzy torby, jest spokojny, nieuciążliwy dla nikogo.
- Dlaczego pani dała mu pieniądze? – byłam ciekawa – wielu ludzi tego by nie zrobiło.
- A pani daje? – sama zapytała.
- Tak
- Bo sama byłam kiedyś na ulicy i w nędzy – powiedziała – pomogę mu. A pani dlaczego?
- Ja nie byłam nigdy w takiej sytuacji ale może jak i pani trochę pomogę.

W jaki sposób spod nóg tego mężczyzny osunął się, zniknął grunt? I niczym  wełecka sosna przechyla się on coraz bardziej w swej biedzie? 

 
Zdjęcie - na uporządkowanym pszczyńskim rynku, pod ratuszem i kościołem ewangelickim - zadbanymi zabytkami, narzędzie pracy - wózek zbieracza makulatury i innych surowców wtórnych.
...............................................
PS. Mija właśnie Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem. Kto i jak walczy? Datkami? Jałmużną? Nie wystarczą.

 




Jest czwartek a jutro TEN DZIEŃ

Niewielkim fragmentem życia człowieka jest szkoła, jeszcze mniejszym nauczyciele - powie niejeden.
Ale te fragmenty wyczuwalnym ciężarem kładą się na barkach każdego, niezależnie od tego, czy ukończył tylko „podstawówkę”  czy też przeszedł po kolejnych szczeblach edukacji. Zapomnieć o szkole, jej budynku, nauczycielach, kolegach? Potrafię zapomnieć? Zupełnie i w całości z pewnością nie. A jeśli na chwilę, na chwilę trwającą nawet długie lata czy ich dziesiątki, to pewnego dnia obrazki, głosy, dotknięcia wrócą poruszając tkankę serdeczną. Oby nie skostniała, nie skamieniała, oby dała się wspomnieniom poruszyć…

  

Zdjęcie - szkoła "parkowa" w ogóle i w szczególe.

Na pierwszej stronie książki „Szkoła wielu zmian” wydanej w ubiegłym roku  napisano: „ To wydawnictwo (…) może być okazją do chwili wspomnień o nauczycielach, szkolnych przyjaźniach, koleżankach i kolegach. Hołdem dla pedagogów (…). Oni zawsze dzielili się swą wiedzą, otwierali swym podopiecznym oczy na świat, uczyli żyć we wspólnocie i pomagali rodzicom w wychowaniu, tak jak to i dziś czynią ich następcy.”  

  

Zdjęcie - Sempa - jaka była, jaka będzie




Ochronić! Tabliczką, szalikiem, przeszczepem

Drzewa. Spotkać je na naszej drodze nie jest trudno, choć się nie przemieszczają. Wyznaczają im miejsce ludzie lub siły przyrody. Usunąć je z drogi lub z pola wiedzenia też nie problem; i tu maczają najczęściej swe palce ludzie i siły przyrody. O ile narzędziami przyrody są żywioły, to ludzie posługują się papierem. Papierem? Tak, na nim zapisywane są wykoncypowane (abo wynokwione) akty prawne – wyroki zmieniające te żywe organizmy w szczątki przydatne ludziom do pracy lub zabawy.

Nie tylko usuwanie i unicestwianie przyrody udaje się ludziom; da się w naszym otoczeniu zobaczyć  i docenić dbałość o jej składniki żywe i nieożywione, ich ochronę, afirmowanie. Ale i przeoczenia, lekceważenie też nie jest rzadkie. Lepiej jednak robić to pierwsze i zaopiekować się drzewem. Jak? Widujemy czasem niewielkie zielone tabliczki z białym orzełkiem i napisem „pomnik przyrody”  przytwierdzone do pni drzew. Widujemy? Nie? Za wysoko umieszczone?
Jak można zaopiekować się wartościowymi drzewami? Oto przykłady.
 

Zdjęcie 1 – Tabliczki. Posiadają je lipy otaczające wianuszkiem kopiec na hałdzie szybu Rudolfina w Bobrownikach. Podobna jest na lipie (zwanej przez niektórych „dębem Sobieskiego”) przy kościele św. Marcina w Starych Tarnowicach. Inne na pniach lip w parku w Rybnej, jeszcze inne i tu i tam.

 

Zdjęcie 2 – przy chłodnej aurze okutać ciepłymi szalami wrażliwy pień

 

Zdjęcie 3 – wzmocnić artefaktem lub transplantować tkankę obcą.    




Temat ociekający wodą

Kąpiel w sztolni, deszcz jesienny, wodociągi miejskie, kopalnia „Bibiela”. Młyny, kuźnice, tartaki wodne. Transport urobku pod ziemią, płuczki na jej powierzchni.  Itd.  Wspólny mianownik? WODA! Woda życia doda ale też … odebrać może je.

    

Zdjęcie - Plac Akademicki, Bytom

Przenoszę się tu i tam na mapie Śląska - od Górnego do Dolnego, w górę, w dół, na lewo, na prawo, niedaleko od Tarnowskich Gór, łapię „zmoknięte” obrazki . Niektóre wyraźne, inne domyślne.  „Śląsk ocieka wodą”  - słowa profesora Jana Miodka. Każdy według własnego uznania może określić, czy to prawda czy tylko/aż przenośnia. Więcej o wodzie w „Harmiderze”:  http://www.tg.net.pl/harmider/==przyroda_25.htm.

    

Zdjęcie - Rynek, Gryfów

Jednym wyda się temat wody interesujący, innym znany aż nazbyt, aby poszerzyć o nim zasób swych wiadomości. Ja zrobię inaczej: pokażę kilka fontann w śląskich miastach i miasteczkach, aby zachęcić mieszkańców i gości Tarnowskich Gór do odwiedzenia miejsc z fontannami właśnie w naszym mieście. Ile ich jest? Gdzie się znajdują, od kiedy, jak wyglądają? 

    


Zdjęcie - park Zdrojowy, Lądek Zdrój

     

Zdjęcie z Tarnowskich Gór




Dawno, dawno temu... O studni bajka.

Dwa imiona związane z Prudnikiem i z … poszukiwaniem podziemnych bogactw wiążą niejako tamto miasto z naszym. O ile w Tarnowskich Górach legendarnym znalazcą kruszcu srebra był chłop Rybka, to w Prudniku odkrywcą nieznanej dotąd żyły wody był Wawrzek – tak mówi  tamtejsza legenda. Inne podobieństwo? Owszem. Na tarnogórskim rynku znajduje się studnia (pozostałość po wcześniej drążonym szybie górniczym), w pobliżu rynku prudnickiego również studnia istnieje. O wielkim i nieszczęśliwym uczuciu Wawrzka i Wiewióry przeczytać można z tablicy zawieszonej na ścianie domu naprzeciw studni. Figury obojga kochanków stanowią malownicze uzupełnienie (i chyba też wizytówkę) prudnickiej starówki – Wawrzek siedzi na skraju cembrowiny studziennej a Wiewióra spogląda na niego ze ściany stojącej nieopodal kamienicy.

 

zdjęcie - I na koniec tego wpisu wisienka: fundatorem figur Wawrzka i Wiewióry oraz autorem legendy o nich jest …  zakonnik – franciszkanin, który takim trwałym sposobem pożegnał się z miastem przed kilku laty.    




Gwarki - Gwarkiada. Pochód - parada

W srebrnym mieście Tarnowskie Góry - "Gwarki"  we wrześniu. W złotym mieście Złoty Stok - "Gwarkiada" w czerwcu. Tu i tam bazą święta miasta jest górnictwo i pozostawione dziedzictwo kulturowe a forma ... Cóż, dostosowana do oczekiwań współczesnych żyjących.
......................................................................................

Poszły konie po betonie czyli przemaszerowali muzycy Tarnogórskiej Orkiestry Dętej od Bramy Krakowskiej (wirtualnej) do rynku. Tak organizator tegorocznych „Gwarków” - Tarnogórskie Centrum Kultury, rozpoczął obchody święta naszego miasta, które trwać będzie do dnia trzeciego - niedzieli i kulminacyjnego punktu święta - pochodu czyli parady  w pięciu częściach.  
Sukces pierwszej (tej w 1957 roku) i drugiej edycji święta udowodnił, iż „ludzi cieszy możliwość "dotykania" historii, która pokazała im się na ulicach.” http://www.tg.net.pl/indianer/==historia_18.htm

Skoro cieszy to niech i naucza, dlatego ku pożytkowi i zabawie przedstawiam tu wybrane postacie czyli skróconą wersję swoistego „Who is Who”. Niechże będzie mini-przygotowaniem przed spotkaniem mieszkańców odtwarzających postaci z historii Swobodnego Miasta Górniczego z gośćmi.

  

- Rycerz Adam z Tarnowic (XIV w.)
- Der Ritter Adam von Tarnowitz (14.Jh.)
- The Knight Adam of Tarnowice (14th century)

Chłop Rybka – przypadkowy odkrywca kruszcu srebra (ok. 1490 r.)
- Der legendäre Bauer Rybka - der zufällige Entdecker vom Silbererz (um 1490)
- Rybka the peasant (from the local folklore) – accidental discoverer of the silver ore (about 1490 AD) 

- Rycerz Piotr Wrochem (XVI w.)
 
- Der Ritter Peter Wrochem (16.Jh.)
  - The Knight Piotr Wrochem (16th century)

Założyciele miasta (XVI w.): książę Jan II Dobry Piast śląski i margrabia brandenburski Jerzy Hohenzollern von Ansbach.
- Die Gründer der Stadt (16.Jh.): Herzog Johann II. der Gute, Schlesisch Piast und Margraf Georg Hohenzollern von Brandenburg-Ansbach
- The City Founders (16th century): Duke John II The Good – the Silesian Piast and the Brandenburgian Margrave George von Hohenzollern-Ansbach

                    
Skarbnik – legendarny strażnik podziemnych skarbów
- Der Schatzmeister – der legendäre Wächter von unterirdischen  Schätzen  
- The Treasurer – the guardian of the underground treasure (from the local folklore)

Starszy Kopacki (XVI w.). Gwarkowie- właściciele kopalni i górnicy (XVI – XVII w.)
- Der Althäuer (16.Jh.). Die Gewerken – Inhaber der Gruben mit den Bergarbeitern (16./17.Jh.)
- The Senior Miner – the Digger Supervisor (16th century). Gwarkowie – mines‘ owners together with miners (16th - 17th century)


Zbuntowani górnicy i straż miejska (1534 r.)  
- Rebellierende Bergknappen und die Stadtwache (1534)
- Rebellious miners and the town guard (1534 AD)

Walenty Roździeński z poematem „Oficina ferraria” (1612 r.) i hutnicy
- Walenty Roździeński mit seinem Poem „Officina ferraria“ und
die Hüttenarbeitern (1612)
- Walenty Roździeński with his poem "Oficina ferraria" and foundry-workers (1612 AD)

Burmistrz Jakub Gruzełka i mieszczka Goske (XVII w.) – fundatorzy kościoła św. Jakuba (obecnie św. Anny)
- Der Bürgermeister Jakob Gruselka und die Bürgerin Goske (17.Jh.) – die Gründer der Jakobskirche (heute St. Anna)
- Jakub Grusełka – the mayor of the town and townswoman Goske (17th century) – St. Jacob’s (at present St. Anna’s) Church founders

Burmistrz Stanisław Szymkowicz (XVI w.)
- Der Bürgermeister Stanislaus Szymkowic (16.Jh.);
- Stanislaw Szymkowic - Mayor of the Town (16th century)         

Dworscy muzykanci (XVI w.) - Zespół Muzyki Dawnej „Tibiarum Scholares” z Toszka
- Höfische Musiker (16.Jh.) - das Ensamble der Alten Musik „Tibiarum Scholares“ aus Toszek
- Court musicians (16th century) - Folk music band „Tibiarum Scholares” from Toszek




strona :  1 |  2 |  3 |  4 |  5 |  6 |  7 |  8 |  9 |  10 |  11 |  12 |  13 |  14 |  15 |  16 |  17 |  18 |  19 |  20 |  21 |  22 |  23 |  24 |  25 |  26 |  27 |  28 |  29 |  30 |  31 |  32 |  33 |  34 |  35 |  36 |  37 |  38 |  39 |  40 |  41 |  42 |  43 |  44 |  45 |  46 |  47 |  48 |  49 |  50 |  51 |  52 |  53 |  54 |  55 |  56 |  57 |  58 |  59 |  60 |  61 |  62 |  63 |  64 |  65 |  66 |  67 |  68 |  69 |  70 |  71 |  72 |  73 |  74 |  75 |  76 |  77 |  78 |  79 |  80 |  81 |  82 |  83 |  84 |  85 |  86 |  87 |  88 |  89 |  90 |  91 |  92 |  93 |  94 |  95 |  96 |  97 |  98 |  99 |  100 |  101 |  102 |  103 |  104 |  105 |  106 |  107 |  108 |  109 |  110 |  111 |  112 |  113 |  114 |  115 |  116 |  117 |  118 |  119 |  120 |  121 |  122 |  123 |  124 |  125 |  126 |  127 |  128 |  129 |  130 |  131 |  132 |  133 |  134 |  135 |  136 |  137 |  138 |  139 |  140 |  141 |  142 |  143 |  144 |  145 |  146 |  147 |  148 |  149 |  150 |  151 |  152 |  153 |  154 |  155 |  156 |  157 |  158 |  159 |  160 |  161 |  162 |  163 |  164 |  165 |  166 |  167 |  168 |  169 |  170 |  171 |  172 |  173 |  174 |  175 |  176 |  177 |  178 |  179 |  180 |  181 |  182 |  183 |  184 |  185 |  186 |  187 |  188 |  189 |  190 |  191 |  192 |  193 |  194 |  195 |  196 |  197 |  198 |  199 |  200 |  201 |  202 |  203 |  204 |  205 |  206 |  207 |  208 |  209 |  210 |  211 |  212 |  213 |  214 |  215 |  216 |  217 |  218 |  219 |  220 |  221 |  222 |  223 |  224 |  225 |  226 |  227 |  228 |  229 |  230 |  231 |  232 |  233 |  234 |  235 |  236 |  237 |  238 |  239 |