Ustawa metropolitarna - sukces dla Śląska

Debata dotycząca wprowadzenia rozwiązań dla obszarów o charakterze metropolitalnym w Polsce toczy się od dwóch dekad – na obszarach mających zostać metropoliami procesy demograficzne, społeczne i gospodarcze poszły tak daleko, że wymagają innych instytucjonalnych i prawnych rozwiązań. Projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie śląskim stanowi odpowiedź na potrzebę utworzenia związku metropolitalnego na obszarze Górnego Śląska, będzie miał zagwarantowane w ustawie kompetencje właściwe dla obszaru o takim charakterze. Rozwiewa wątpliwości co do zadań w zakresie publicznego transportu zbiorowego.

W ocenie projektodawców, ze względu na konieczność zapewnienia zrównoważonego rozwoju pozostałych, mniejszych obszarów funkcjonalnych, jest pożądanym stworzenie narzędzi uzupełniających w tym zakresie ustawę metropolitalną.
W związku z rezygnacją z delimitacji, Rada Ministrów będzie tworzyła związek i ustalała jego granice. Nowa, proponowana definicja brzmi:
związek metropolitalny jest zrzeszeniem gmin województwa śląskiego, charakteryzujących się istnieniem silnych powiązań funkcjonalnych oraz zaawansowaniem procesów urbanizacyjnych, położonych na obszarze spójnym pod względem przestrzennym, który zamieszkuje co najmniej 2 000 000 mieszkańców;
Rozporządzenie ustalać będzie nazwę oraz siedzibę władz związku - będą mogły do niego przystępować kolejne gminy z terenu województwa śląskiego, jednak bez możliwości wystąpienia.
Rozporządzenie w sprawie utworzenia związku metropolitalnego i ustalenia jego granic wydawane będzie na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej.
Wniosek ministra sporządzany będzie na podstawie wniosku rady miasta Katowic - miasto Katowice jest jedyną gminą wymienioną wprost przez ustawę, która będzie wchodzić w skład związku metropolitalnego.

Propozycja: ustawa, a nie rozporządzenie, będzie regulowała procedurę składania wniosku oraz wymagane dokumenty.
Rada miasta Katowice będzie składać wniosek do ministra właściwego do spraw administracji publicznej, za pośrednictwem wojewody śląskiego.
Wojewoda, nie później niż w ciągu 30 dni od dnia otrzymania wniosku, przekaże go wraz ze swoją opinią, ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej.
W projekcie również szczegółowo uregulowano tryb zmiany granic związku metropolitalnego.
Rady Ministrów będzie brała ona pod uwagę istniejące formy współpracy jednostek samorządu terytorialnego.
Projekt ustawy zawiera wymóg przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami w przypadku podejmowania przez gminy uchwał opiniujących utworzenie związku metropolitalnego oraz ustalenie jego granic.

Pełnomocnikiem do spraw utworzenia związku będzie prezydent Katowic.
Przepisy obowiązującej ustawy zakładają przeniesienie zadań gminnych i powiatowych w zakresie publicznego transportu zbiorowego na związek metropolitalny.
· W obszarze publicznego transportu zbiorowego głównym ustawowym zadaniem związku będzie:
- planowanie, koordynacja, integracja oraz rozwój publicznego transportu zbiorowego,
- metropolitalne przewozy pasażerskie
· związek nie pozbawi gmin zadań w zakresie transportu z mocy ustawy - nie będzie konieczna likwidacja/przekształcenie Komunikacyjnego Związku Komunalnego Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i innych przewoźników/organizatorów;
· związek metropolitalny będzie mógł pełnić funkcję organizatora transportu w zakresie zadań gminnych wyłącznie na podstawie porozumień,
· związek będzie pełnił funkcję organizatora transportu w zakresie przewozów metropolitalnych, które są nową kategorią przewozów (inną od gminnych, powiatowych, wojewódzkich). W tym zakresie będzie mógł rozwijać nowe połączenia kolejowe, drogowe o zasięgu istotnym z punktu widzenia całej metropolii,
· w zakresie planowania związek będzie uchwalał plan transportowy obowiązujący na obszarze związku – tj. gmin i związków międzygminnych,
· doprecyzowano, że zadaniem związku jest rozwój społeczny i gospodarczy obszaru związku.
Zaproponowano ograniczenie biurokratycznych procedur związane z likwidacją jednej jednostki i tworzeniem kolejnej.
Proponuje się możliwość przeniesienia – za obopólną zgodą – na związek metropolitalny wszelkich praw i obowiązków związku międzygminnego.
We wskazanym okresie „organizacyjnym” związek będzie uzyskiwał 20% dochodów, co jest związane z koniecznością zagwarantowania środków na przygotowanie organizacyjne, prawne i materialne.

Wojewoda będzie mógł udzielić dotacji celowej na działania związane z jego utworzeniem.
Proponuje się, aby daną jednostkę samorządu terytorialnego reprezentował przedstawiciel organu wykonawczego, proponuje się usunięcie ich przedstawicieli gmin ze zgromadzenia (nie wnoszą składek).
Zgodnie z obowiązującymi przepisami uchwały zgromadzenia są podejmowane co do zasady kwalifikowaną większością głosów, rozumianą jako większość głosów jednostek samorządu terytorialnego reprezentowanych w zgromadzeniu.
Proponuje się określenie tej większości podwójną większością głosów i stosowanie podwójnej większości w odniesieniu do wszystkich rozstrzygnięć zgromadzenia;
Proponuje się, aby zarząd związku metropolitalnego liczył 5 członków –zamiast 3 – aby uniknąć sytuacji patowej.
Przewidziano możliwość udzielania pomocy dla związków i możliwość udzielania pomocy związkowi metropolitalnemu przez jednostki samorządu terytorialnego i ich związki
Doprecyzowano liczebność komisji rewizyjnej - w jej skład wchodzi co najmniej 3 delegatów
W związku z potencjalnymi trudnościami interpretacyjnymi w zakresie odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących zawarto w projekcie przepis, który wprost nakazuje członkom zarządu związku, skarbnikowi związku oraz sekretarzowi złożenie oświadczenia majątkowego oraz upoważniono Prezesa Rady Ministrów do określenia jego wzoru w drodze rozporządzenia.
Wprowadza się możliwość nabycia przez związek metropolitalny mienia ruchomego i nieruchomego w drodze zawierania porozumień z gminami zrzeszonymi w związku, ale również z niebędącymi członkiem związku jednostkami samorządu terytorialnego i ich związkami lub organami reprezentującymi Skarb Państwa.
W przypadku opracowania planu transportowego przez związek metropolitalny gminy, związki międzygminne, powiaty lub związki powiatów, których obszar jest objęty związkiem metropolitalnym i które wchodzą w skład związku metropolitalnego, nie opracowują one planów transportowych.
Z dniem wejścia w życie tego planu tracą moc plany transportowe opracowane przez gminy, związki międzygminne, powiaty lub związki powiatów, których obszar jest objęty związkiem metropolitalnym i które wchodzą w skład związku metropolitalnego.