Adam Onezorge: O CO PYTAJĄ PRACODAWCY

Do rozmowy kwalifikacyjnej należy się starannie przygotować. Nie można braku przygotowania tłumaczyć sobie niemożnością przewidzenia, jak rozmowa się potoczy, gdyż jesteśmy w stanie przewidzieć, co najmniej 75% pytań, które zostaną zadane. Podejście do rozmowy kwalifikacyjnej na zasadzie "jakoś to będzie" nie daje nam szansy na sukces.

Należy pamiętać, że tylko nieliczni mają zdolności do radzenia sobie w takich sytuacjach, dla większości natomiast umiejętne zachowanie się w takcie rozmowy kwalifikacyjnej jest w dużej mierze wynikiem solidnego przygotowania się do rozmowy. Aby skutecznie przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej należy przygotować:

I. Informacje dotyczące własnej osoby

Przed rozmową kwalifikacyjną należy przemyśleć swoje mocne i słabe strony aby mieć świadom własnych możliwości i ograniczeń. Przygotowując się do rozmowy kwalifikacyjnej należy zastanowić się jakich odpowiedzi udzielimy na pytania o:

Kwalifikacje i kompetencje
Kwalifikacje są pojęciem węższym od pojęcia kompetencji. Bez kompetencji nie można wykorzystać swoich kwalifikacji natomiast bez kwalifikacji nie można być kompetentnym, dlatego pracodawcy w rozmowie kwalifikacyjnej pytają zarówno o kwalifikacje jak i o kompetencje, a w okresie próbnym sprawdzają zgodność kwalifikacji pracowników z ich rzeczywistymi kompetencjami Mówiąc najprościej kwalifikacje to wiedza - dyplomy z tytułem czy stopieniem naukowym uprawniające do wykonywania danego zwodu. Można jednak mieć kwalifikacje potwierdzone stosownym dokumentem ale nie umieć wykonać bardziej złożonego zadnia. Kompetencje zatem dotyczą możliwości wykonywania konkretnych zadań. Podczas rozmowy pracodawca, w zależności od wymagań kompetencyjnych stanowiska, o które się staramy może chcieć poznać nasze kompetencje między innymi w zakresie: wiedzy specjalistycznej; organizacji pracy; orientacji na rezultat; umiejętności rozwiązywania problemów; umiejętności podejmowania decyzji; przejawiania inicjatywy; komunikatywności; zdolności inspirowania innych; umiejętności planowania; nastawienia na współpracę; umiejętności barania na siebie odpowiedzialności, docierania do i korzystania z informacji, zdolności analitycznych; umiejętności negocjowania; elastyczności; odporności na stres; umiejętności rozwiązywania konfliktów; itd.

Dotychczasową edukację
Prowadzący rozmowę może zapytać nas o rodzaje ukończonych szkół, specjalizacji, studiów, kursów, uprawnień itp. Odpowiadając na to pytanie należy położyć szczególny nacisk na te szkoły, kursy, szkolenia, uprawnienia itp., które mają bezpośredni związek ze stanowiskiem, o które się staramy. Możemy być zapytani również między innymi o to: dlaczego zdecydowaliśmy się na taki kierunek studiów/szkoły; jakimi przedmiotami podczas nauki szczególnie się interesowaliśmy; co najmilej wspominamy ze studiów/szkoły; czy byliśmy dobrymi studentami/uczniami; czego dotyczyła nasza praca dyplomowa/magisterska/licencjacka; w jaki sposób naszym zadaniem wykształcenie przygotowało nas do pracy; Możemy zostać też zapytani, co robimy, jakie wydawnictwa czytamy, aby być na bieżąco ze zmianami w branży.

Dotychczas wykonywaną pracę
Na pewno zostaniemy zapytani o nasze dotychczasowe doświadczenie zawodowe. O to, czym zajmowaliśmy się, jaki był zakres naszych obowiązków, obszar odpowiedzialności, rozpiętość kierowania itp. Możemy zostać zapytani również miedzy innymi o to: jak układały nam się stosunki w pracy z przełożonymi, podległymi pracownikami, współpracownikami; co jest dla nas najsilniejszą motywacją w pracy; w jakim stopniu jesteśmy dyspozycyjni; co sądzili o nas współpracownicy; z jakimi osobami pracowało się nam najlepiej a z jakimi najgorzej; czy podejmujemy ryzyko; jakie są nasze najważniejsze dotychczasowe sukcesy i porażki.; czy czuliśmy się kiedyś niesprawiedliwie ocenieni; za co najczęściej byliśmy krytykowani; jak oceniamy siebie na tle innych osób o podobnych kwalifikacjach; czy podejmowaliśmy kiedyś decyzje, które spotkały się z dezaprobatą współpracowników; co myślimy o byłym pracodawcy.

Powody zwolnień z poprzedniego/poprzednich miejsca/miejsc pracy
Uwaga: Nigdy nie krytykuj poprzedniego pracodawcy, nie wyrażaj o nim niepochlebnych opinii. Nie masz nic pozytywnego do powiedzenia? Po prostu przemilcz. Jeśli od dłuższego czasu pozostajesz bez pracy, przygotuj się na pytanie o to, dlaczego od tak długiego czasu pozostajesz bez pracy.

Najsłabsze i najmocniejsze strony
Polacy mają zazwyczaj problemy z mówieniem o sobie pozytywnie. W czasie, gdy amerykański kandydat do pracy wymienia 10 swoich atutów Polak z ledwością wymienia ich trzy. Przed rozmową należy, zatem zastanowić się i wynotować swoje najmocniejsze strony. Należy pamiętać o tym, aby wymienione przez nas atuty miały swoje uzasadnienie. Należy liczyć się z tym, że prowadzącego rozmowę kwalifikacyjną nie zadowoli wymieniona przez nas lista zalet, i że zostaniemy poproszeni o skonkretyzowanie naszych mocnych stron na przykładach pochodzących z naszego życia. Jeśli w ogłoszeniu o poszukiwanym pracowniku zostały wyszczególnione oczekiwane predyspozycje, należy zastanowić się, które z nich posiadamy i wymienić je jako nasze najmocniejsze strony oraz poprzeć je przykładami z naszego życia zawodowego. Zanim podamy zalety, których nie posiadamy, zastanówmy się czy potrafimy umiejętnie zagrać i przekonać prowadzącego rozmowę, że tak właśnie jest. Nieco łatwiej niż wymienianie zalet przychodzi nam wymienianie swoich słabych stron. Należy jednak zachować tutaj dużą ostrożność. Nie należy odpowiadać "nie mam takich", gdyż możemy zostać uznani za osobę o brak zdolności do autoanalizy. Niewiele da nam też opowiadania banałów w stylu "jestem pracoholikiem", "kiedy mam problem do rozwiązania potrafię nie spać kilka dni" itp. Należy pamiętać, że wadami są przeciwieństwa mocnych stron lub też przerysowane mocne strony. Odpowiadając na to pytanie warto wykazać, że dostrzega się problem, ale że podjęliśmy starania w celu przezwyciężenia go. Można też odpowiadając na to pytanie umiejscowić słabości w przeszłości zaczynając zdanie od słów: "zdarzało mi się..,", "dawniej było mi trudno...". Mówić o wadach, nie mówmy o nich zbyt długo. Podkreślajmy nasze mocne strony.

Hobby, czas wolny, przyjaciele
Możemy zostać zapytani miedzy innymi o to: jak spędzamy wolny czas; jakie są nasze zainteresowania; czy uprawiamy jakiś sport; jak spędziliśmy ostatni urlop/weekend; jak wyobrażamy sobie urlop naszych marzeń; co ostatnio czytaliśmy; jaki jest nasz ulubiony film/książka i dlaczego; czy mamy wypróbowanych przyjaciół; w jakich sytuacjach można szczególnie liczyć na naszą pomoc; co może nas wyprowadzić z równowagi; czy posiadamy jakiegoś czworonoga.

II.Informacje o firmie, stanowisku, płacach, perspektywach

Samo określenie "rozmowa kwalifikacyjna" wskazuje już na to, że nie będziemy tylko pytani, ale także mamy możliwość zdawania pytań. Przygotowując się do rozmowy należy przygotować sobie również pytania, które chcemy zadać pracodawcy. Aby móc rozmawiać na temat firmy a także zadać sensowne pytania dotyczące pracy, o którą się staramy musimy zdobyć jak najwięcej informacji o firmie, w której ubiegamy się o pracę. Konieczne również są informacje o płacach w firmie albowiem wysoce prawdopodobne jest, że zastaniemy zapytani o nasze oczekiwania finansowe.

Pytania o firmę
Możemy zostać zapytani między innymi o to: jak trafiliśmy do danej firmy; dlaczego chcielibyśmy pracować właśnie w tej firmie; jak oceniamy pozycje na rynku firmy, w której chcemy pracować; jak Pan produkty/usługi firmy; czy dana firma jest jedyną, do której wysłaliśmy aplikację; czego oczekujemy po pracy w tej firmie; jak oceniamy otoczenie rynkowe firmy; jak oceniamy konkurencję firmy; w jaki sposób możemy przyczynić się do sukcesu firmy, w której chcemy pracować; czego obawiamy się najbardziej w nowej pracy; jakie korzyści będzie miała firma z zatrudnienia nas.

Pytania o stanowisko
Oprócz pytań mających na celu sprawdzenie naszych kwalifikacji i kompetencji, które wymagane są na stanowisku, o które się ubiegamy możemy zostać również zapytani między innymi o to: jakimi motywami się kierujemy starając się o dane stanowisko; jakie są nasze oczekiwania co do nowego stanowiska; naszą opinie o tym czy nie uważamy, że jesteśmy za młodzi na objęcie stanowiska, o które się ubiegamy; naszą reakcję na wiadomość, że nie zostaniemy zatrudnieni; czy nie uważamy, że nasze kwalifikacje przewyższają/nie spełniają oczekiwania/ań związane/nych z stanowiskiem, o które się ubiegamy; jakie innowacje wprowadzilibyśmy na danym stanowisku pracy; czy mamy pomysł na usprawnienie pracy na danym stanowisku; na co stawialibyśmy mając możliwość dobrania sobie współpracowników; jakie jest nasze wyobrażenie na temat pierwszego dnia w pracy; w jakim miejscu widzimy się za parę pięć; co zrobilibyśmy gdybyśmy np. za parę miesięcy otrzymali lepszą propozycję pracy.

Pytania o oczekiwane wynagrodzenie
Jeśli zostaniemy zapytani o nasze oczekiwane wynagrodzenie, należy pamiętać, że w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej zwykle nie negocjuje się ostatecznej zapłaty a podaje się jedynie rząd wielkości, jaki może być brany pod uwagę. Należy starać się dostosować oczekiwania finansowe do możliwości i zasad wynagradzania obowiązującego w firmie. Nie należy zaniżać stawki, aby pokazać jak bardzo zależy nam na otrzymaniu pracy, o którą się staramy ani też zawyżać jej aby pokazać, jak wysoko cenimy swoje umiejętności. Pytanie o spodziewane zarobki ma przede wszystkim charakter sondażowy, ponieważ odpowiedź wskazuje na samoocenę kandydata, na jego poziom realizmu oraz na jego wiedzę o systemie wynagrodzeń w branży. Nie powinniśmy zatem obawiać się, że podana przez oczekiwana kwota wynagrodzenia jest wiążąca.

Pytania do pracodawcy
Jeśli zostaniemy poproszeni o zdanie pytań nie należy mówić, że pytań nie mamy. Najlepiej przyszłego pracodawcę zapytać np. o: ścieżkę kariery; możliwości awansu; obowiązki na stanowisku pracy, o które się staramy; wymaganą dyspozycyjność; jakie są przyczyny odejścia poprzednika z proponowanego stanowiska; jaka jest możliwość podnoszenia kwalifikacji; główne wyzwania z jakimi przyjdzie nam się zmierzyć; jakie szkolenia oferuje firma; jak wygląda schemat organizacyjny firmy; czy i jak dokonuje się oceny pracowniczej; jakie plany rozwoju ma firma; jakie zmiany mogą nastąpić w firmie w ciągu najbliższych lat.

Na zadane pytania należy odpowiadać pełnymi zdaniami, podając przykłady i posiłkując się danymi liczbowymi, parametrami technicznymi, datami. Należy nie zapominać o kontakcie wzrokowym oraz o oszczędnej gestykulacji i spokojnym, zrównoważonym tonie wypowiedzi. Nie należy przerywać rozmówcy, spoufalać się, nie wymieniać poglądów, nie polemizować ani też kłóć się z potencjalnym pracodawcą. To, co najbardziej może nas zdyskwalifikować podczas rozmowy kwalifikacyjnej to: kłamstwo, nieuczciwość, arogancja, agresywność, narzekanie, obwinianie innych, krytykowanie poprzednich pracodawców; opieszałość, brak entuzjazmu, chwiejność emocjonalna. Podczas rozmowy kwalifikacyjnej należy pamiętać również o aktywnym słuchaniu i analizowaniu przekazywanych treści. Jeśli jakieś pytanie budzi nasze wątpliwości należy zdać pytanie, aby się upewnić czy dobrze zrozumieliśmy rozmówcę. Najlepszym sposobem w tym przypadku jest parafraza, czyli omówienie. Polega ona na odtworzeniu myśli, jaki wyraziła druga osoba własnymi słowami, bez powtarzania zasłyszanych sformułowań, gdyż właśnie je chcemy wyjaśnić. Parafraza powinna być poprzedzona np. zwrotami: "Pyta mnie Pan/i czy...?", "Czy dobrze Pana/ia zrozumiałem...?" Jeżeli chcemy zastanowić się nad udzieleniem jakiejś odpowiedzi możemy poprosić o czas na zastanowienie się. Podczas rozmowy należy uważnie słuchać rozmówcy. Bardzo często zdarza się, że podczas rozmowy kwalifikacyjnej kandydat prowadzi wewnętrzny dialog z sobą - zastanawia się, co powiedzieć, jaką podjąć decyzję, jak się zachorować a treści przekazywane w tym samym czasie przez prowadzącego rozmowę przestają mieć jakiekolwiek znacznie. Po prostu się ich nie słyszy, co może prowadzić do niemiłych konsekwencji w dalszej części rozmowy, gdyż możemy przeczyć coś bardzo istotnego. Możemy zminimalizować to zagrożenie solidnie przygotowując się do rozmowy, tak aby jak najmniej pytań było dla nas zaskoczeniem. Należy pamiętać o tym, że wszelkie zakłócenia, jakie powstają w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej, są przede wszystkim brakiem przygotowania do niej.