Polityka prorodzinna

Niektórzy próbują przekonać Polaków, że program 500+ (na który w tym roku przeznaczonych zostanie 17 mld zł), to pierwsza prorodzinna inicjatywa w Polsce. Tymczasem w minionych latach rządów PO konsekwentnie budowano systemowe rozwiązania prorodzinne, które teraz dobrze funkcjonują. A w 2015 r. na prorodzinne działania przeznaczono 39 mld zł.
Pozwolę sobie skrótowo je omówić.

* Milion Kart Dużej Rodziny

Kartę Dużej Rodziny ma już milion Polaków. Przysługuje rodzinom z przynajmniej trójką dzieci. Jej posiadacze mają możliwość korzystania z katalogu oferty kulturalnej, rekreacyjnej czy transportowej na terenie całego kraju. Mogą korzystać ze zniżek u 580 partnerów programu w ponad 5800 placówek. Rodzicom karta wydawana jest dożywotnio, dzieciom do ukończenia 18 lub 25 lat w przypadku nauki. Na początku 2015 roku weszła w życie ustawa, która rozszerzyła ustawowe zniżki na przejazdy kolejowe dla dorosłych członków rodzin, wprowadziła zniżki w opłacie paszportowej, zniosła opłaty za wydanie odpisów aktów stanu cywilnego potrzebnych do wydania KDR oraz zapewniła darmowe wejścia do parków narodowych.

*Więcej żłobków

Nowelizacja ustawy żłobkowej z 2013 r. ułatwiła samorządom tworzenie nowych placówek, przede wszystkim dzięki zmianie zasad ich dofinansowania (zwiększone dotacje z budżetu państwa z 50% na 80%). W 2011 uruchomiliśmy również program MALUCH. Od tamtego momentu liczba instytucji opieki nad dziećmi wzrosła o ponad 300%. Na dzień 17 kwietnia 2015 r. funkcjonowało w Polsce 2 762 instytucji opieki, w tym 1 789 żłobków (w 2007 były 373 żłobki i 130 oddziały żłobkowe), 448 klubów dziecięcych oraz 525 dziennych opiekunów. W 2015 r. o 50 mln zł zwiększyły się nakłady na budowę żłobków. W związku z tym kwota na nowe miejsca w placówkach i utrzymanie już istniejących wyniesie 151 mln zł. Łączne nakłady na program „MALUCH” w latach 2011-2015 wynoszą 472 mln zł. Dodatkowo w 2015 roku do programu wprowadzono nowy komponent „Maluch na uczelni”, który umożliwia tworzenia żłobków na uczelniach.

*Tańsze przedszkola

Od września 2013 r. rodzice za pobyt dziecka w przedszkolu płacą mniej. Minimum 5 godzin jest nadal bezpłatnych, a za każdą kolejną rodzice płacą maksymalnie 1 zł. Na dodatkowe godziny opieki przedszkolnej, a także ułatwienie dostępu do edukacji przedszkolnej samorządy dostają dotację z budżetu państwa. Liczba przedszkoli rośnie. O ile w roku 2007 r. było ich 16.902, to w 2015 r. już 21.661.

*Prorodzinny pracodawca

Od 2016 r. weszła w życie nowela podatkowa promująca żłobki i przedszkola. Wprowadza ona do polskiego systemu podatkowego preferencję dla pracodawców, którzy ponoszą wydatki związane z tworzeniem zakładowych żłobków, klubów dziecięcych i przedszkoli, bądź finansują w ramach funduszu świadczeń socjalnych część wydatków ponoszonych przez pracowników w związku z opieką nad dziećmi.

*Rodzicielski dla wszystkich

W 2010 wprowadziliśmy urlopy dla ojców. Kolejnym milowym krokiem w polityce prorodzinnej rządu było wydłużenie w 2013 r. urlopu dla rodziców. Obecnie mogą oni skorzystać z 20 tygodni urlopu macierzyńskiego, 6 tygodni urlopu dodatkowego oraz 26 tygodni urlopu rodzicielskiego. Tylko pierwszych 14 tygodni zarezerwowanych jest dla matki, pozostałą częścią rodzice mogą się wymieniać. W 2015 z urlopów skorzystało już 565 tys. osób, w tym prawie 300 tys. z urlopów rodzicielskich.

*Darmowe podręczniki dla uczniów

Od 1 września 2014 r. dzieci w I klasach mogą korzystać z bezpłatnego podręcznika. Szkoły otrzymują ponadto dotację na zakup ćwiczeń i podręcznika do j. obcego. W 2015 r. z darmowego podręcznika będą korzystać uczniowie klas II, a od 2016 r. klas III. Oprócz tego będzie funkcjonował system dotacji dla uczniów wszystkich klas, dzięki któremu do 2017 r. podręczniki z punktu widzenia rodziców będą bezpłatne. W roku szkolnym 2014/2015, 505.998 pierwszaków korzystało z darmowego podręcznika.

*Dofinansowanie zakupu mieszkania

Pomoc polega na dofinansowaniu wkładu własnego na zakup mieszkania. Dodatkowo rodziny, w których pojawi się trzecie lub kolejne dziecko będą mogły otrzymać pomoc na wcześniejszą spłatę części kapitału kredytu. Program obowiązuje w latach 2014-2018. Na jego realizację jest przeznaczona kwota ponad 3,5 mld zł. 19 285 umów kredytowych. Do 20 kwietnia 2015 roku zawarto 19 285 umów kredytowych ze wsparciem programu „Mieszkanie dla Młodych”. 18 816 dotyczyło zakupu lokalu mieszkalnego, a 469 – domu jednorodzinnego. Wartość dofinansowania wynikająca z podpisanych umów kredytowych to 443,9 mln zł.

*Złotówka za złotówkę

Rodziny, które przekroczą próg dochodowy nie stracą wsparcia finansowego państwa. Dzięki wprowadzeniu zasady “złotówka za złotówkę” ich świadczenia będą stopniowo obniżane wraz ze wzrostem dochodów. Wcześniej, gdy rodzina przekraczała próg dochodowy (574 zł na osobę w rodzinie lub 664 zł dla rodzin z niepełnosprawnym dzieckiem), traciła prawo do świadczeń rodzinnych. Dzięki wprowadzeniu zmian świadczenia nie są już odbierane po przekroczeniu progu, ale stopniowo obniżane wraz ze wzrostem dochodu. Za każde przekroczenie progu o 1 zł, łączna kwota świadczeń przysługujących rodzinie jest pomniejszana o 1 zł.

*Ulgi podatkowe na dzieci

Od roku podatkowego 2014 każda rodzina z dziećmi może w 100% wykorzystać ulgę na dzieci, niezależnie od dochodów (a więc i wysokości zaliczki na podatek). Zwiększone kwoty ulgi wynoszą: 1.112,04 zł rocznie na pierwsze i drugie dziecko,2.000,04 zł rocznie na trzecie dziecko, 2.700,00 zł rocznie na czwarte i każde kolejne dziecko.
Do tej pory podatnicy, którzy mieli niskie dochody i niski podatek, nie mogli w pełni wykorzystać przypadającej im kwoty ulgi na dziecko – część niewykorzystana po prostu im przepadała. Od rozliczenia podatkowego za rok 2014 podatnik, który nie zdołał wykorzystać ulgi ze względu na niskie dochody, może uzyskać pełne odliczenie.

*Świadczenia rodzicielskie dla każdego

Od 2016 r. rodzice nie mający prawa do płatnego urlopu macierzyńskiego – a więc bezrobotni, pracujący na umowy o dzieło, studenci i rolnicy – będą otrzymywać przez rok po urodzeniu dziecka świadczenie w wysokości 1000 zł netto.

*Dofinansowanie zatrudnienia niani

Od października 2011 r. łatwiej można zatrudnić nianię. Wystarczy, że rodzice podpiszą z opiekunką umowę uaktywniającą i zgłoszą ją do ZUS. Do pensji niań dokłada państwo, opłacając jej składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne liczone od minimalnej pensji. W 2015 zgłoszono 8798 niań.

*Podwyższenie świadczenia na dziecko niepełnosprawne

Świadczenie pielęgnacyjne wzrastało: od maja 2014 r. wzrosło do 1000 zł, od 2015 r. do 1200 zł, a od 2016 r. wzrosło do 1300 zł netto.

*Ustawa o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej

Od 2012 roku obowiązuje ustawa o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej. Zakłada wsparcie rodzin biologicznych i zastępczych oraz zmniejszenie liczebności dużych domów dziecka.