ALICJA FICA
Początki – trudna droga do własnego kościoła
Osada Bobrowniki Śląskie po raz pierwszy pojawia się w dokumentach już w 1369 roku. Przez stulecia mieszkańcy Bobrownik oraz sąsiadujących z nimi Piekar Rudnych należeli do parafii w Reptach Starych i w Radzionkowie. Odległość do kościołów parafialnych wynosiła od czterech do sześciu kilometrów, co w porze deszczowej i zimowej stanowiło poważną uciążliwość – zarówno dla wiernych idących na niedzielną Mszę świętą, jak i dla księdza wzywanego do chorego, który musiał okrężną drogą jechać z Rept przez Tarnowskie Góry aż do Bobrownik.
Pod koniec XIX wieku mieszkańcy obu osad zaczęli więc coraz mocniej domagać się od władz kościelnych utworzenia własnej parafii. W 1894 roku gmina zdecydowaną większością głosów opowiedziała się za budową kościoła, jednak zgromadzony kapitał (pochodzący m.in. ze sprzedaży kruszców wydobywanych na terenie parafii) uznano początkowo za niewystarczający. Miejscowi proboszczowie nie widzieli też pilnej potrzeby powstania nowej placówki duszpasterskiej.
Przełom przyniósł rok 1902, gdy sołtys Bobrownik Śląskich, Józef Kuhna, zwrócił się do kurii biskupiej we Wrocławiu o zgodę na budowę. Sprawę przyspieszyło porozumienie sołtysów Bobrownik i Piekar Rudnych oraz zaangażowanie nowego proboszcza w Reptach Starych, księdza Hugona Wisego, który objął tę parafię w 1904 roku. To właśnie on doradził, jak uwolnić zdeponowane w tarnogórskiej kasie oszczędności fundusze gminne, wybrał miejsce pod przyszły kościół i cmentarz – przy szosie z Tarnowskich Gór do Bytomia – oraz, dzięki swoim kontaktom z rodem Donnersmarcków, pozyskał patronat i sumę 100 tysięcy marek od księcia Guido Henckla von Donnersmarcka. Dzięki tej pomocy oraz zapomodze kurii wrocławskiej udało się zebrać środki potrzebne do rozpoczęcia budowy.
Budowa i poświęcenie kościoła (1910–1912)
14 marca 1910 roku otrzymano zezwolenie z Ministerstwa w Berlinie, a 26 maja tego samego roku kardynał-biskup Georg Kopp zdecydował o utworzeniu w Bobrownikach Śląskich samodzielnej stacji duszpasterskiej – tzw. „gminy kaplicznej” (Kapellengemeinde), wydzielając w ten sposób teren spod dotychczasowych parafii macierzystych.
Prace ziemne ruszyły w czerwcu 1910 roku, a 10 lipca 1910 roku poświęcono i wmurowano kamień węgielny. Projekt architektoniczny opracował i budowę prowadził architekt Karol Korbsch z Tarnowskich Gór. Powstał okazały, trzynawowy kościół w stylu eklektycznym z przewagą cech neoromańskich, wzniesiony z kamienia i cegły, obłożony z zewnątrz czerwoną cegłą klinkierową z 45-metrową wieżą zwieńczoną barokową kopułą. Cała budowa – prowadzona przy czynnym udziale parafian – trwała 17 miesięcy, a jej łączny koszt, wraz z założeniem cmentarza, wyniósł ponad 225 tysięcy marek.
Uroczyste poświęcenie świątyni odbyło się 19 listopada 1911 roku. Dokonał go ksiądz dziekan Józef Konietzko z Radzionkowa, a w uroczystości wzięli udział m.in. inicjator budowy ksiądz Hugo Wisy, patronowie – hrabia Henckel von Donnersmarck z Nakła i książę Guido Henckel von Donnersmarck ze Świerklańca oraz starosta tarnogórski. Kościół otrzymał wezwanie Przemienienia Pańskiego. Formalnie nowa placówka duszpasterska, obejmująca początkowo Bobrowniki i Piekary Rudne, została erygowana dokumentem kurii wrocławskiej z 26 maja 1911 roku, który wszedł w życie 1 kwietnia 1912 roku i uzyskał zatwierdzenie władz państwowych w marcu 1912 roku.
Jeszcze przed poświęceniem kościoła, 31 lipca 1911 roku, na wieży zawisły pierwsze cztery dzwony – S. Hugo, S. Maria, S. Lazarius oraz najmniejsza sygnaturka S. Anna – odlane w renomowanej ludwisarni Franz Schilling Söhne w Apoldzie (tej samej, w której powstały dzwony dla katedry kolońskiej).
Samodzielna parafia i okres międzywojenny
Przez pierwsze lata wspólnota funkcjonowała jako kuracja związana z parafią w Reptach, później jako lokalia. Dopiero staraniom księdza Antoniego Daneckiego udało się doprowadzić do pełnego usamodzielnienia placówki – rozporządzeniem Administracji Apostolskiej Śląska Opolskiego z 1 sierpnia 1925 roku Bobrowniki Śląskie zostały podniesione do rangi samodzielnej parafii, z terenami wydzielonymi z parafii Repty Stare i Radzionków.
To właśnie ksiądz Danecki zainicjował starania o organy dla nowego kościoła. Od 1923 roku parafianie w poszczególnych częściach parafii – w Piekarach Rudnych, Bobrownikach, Lazarówce i Blachówce – zbierali dobrowolne składki na instrument. Po latach korespondencji z różnymi organmistrzami (m.in. firmami Riegera i Rudolfa Haasego) zdecydowano się na zamówienie organów we włocławskiej Fabryce Organów Kościelnych Dominika Biernackiego. Umowę podpisano 11 maja 1926 roku, a dwudziestogłosowy instrument – ostatecznie rozbudowany do 22 głosów, liczący 1149 piszczałek – ukończono 5 marca 1927 roku. W 1930 roku organy powiększono o kolejne głosy i elektryczny wentylator.
Wnętrze kościoła również sukcesywnie się bogaciło. Główny ołtarz, zaprojektowany przez Adolfa Seiffharta, zdobiła kopia „Przemienienia na Górze Tabor” Rafaela namalowana przez Franza Markiewicza. W nawach bocznych stanęły ołtarze świętej Anny i Matki Boskiej Różańcowej, ufundowane przez wiernych. W 1936 roku przebudowano mensę ołtarza głównego, a w 1938 roku odnowiono ambonę i ołtarze boczne oraz zakupiono dwa żyrandole z brązu – jeden ufundował proboszcz ksiądz Franciszek Pawleta.
II wojna światowa i trudne dziesięciolecia PRL
II wojna światowa boleśnie dotknęła parafię. 17 kwietnia 1942 roku władze niemieckie zarekwirowały na cele wojenne trzy z czterech dzwonów – ocalała jedynie najmniejsza sygnaturka św. Anny, przeniesiona po wojnie do głównej wieży.
W kolejnych dziesięcioleciach kościół był systematycznie odnawiany i doposażany, mimo trudnych warunków epoki PRL. W 1953 roku malarz Jan Grudzki z Mikulczyc wykonał dekoracyjne malowidła ornamentowe i przedstawienia apostołów. W latach 1947, 1954 i 1976 remontowano organy, a w latach 70. przeprowadzono także gruntowny remont wnętrza świątyni.
Prawdziwym świętem dla parafian stał się rok 1970, gdy z inicjatywy proboszcza księdza Wiktora Sojki podjęto starania o nowe dzwony w miejsce tych zarekwirowanych podczas wojny. Zamówiono je w firmie Dróżdż-Gwóźdź w Dąbrowie Górniczej, a 3 lipca 1970 roku cztery nowe, spiżowe dzwony dotarły na plac kościelny. Otrzymały imiona: Bogurodzica Dziewica (w podzięce za 1000-lecie Chrztu Polski), Barbara (patronka górników), Katarzyna (patronka kolejarzy) oraz Izydor (patron rolników). Poświęcenia dokonał biskup ordynariusz Herbert Bednorz 9 sierpnia 1970 roku, w dzień odpustu, w koncelebrze z 22 kapłanami. Same zawieszenie dzwonów na wieży – po tym, jak wynajęta firma w ostatniej chwili odmówiła wykonania prac – przeprowadzili parafianie.
W połowie lat 90. pękł dzwon „Barbara” – w 1996 roku zawieszono nowy, odlany w ludwisarni Felczyńskich.
Wielki remont z 2005 roku i stan obecny
Największą metamorfozę wnętrza kościoła przyniósł generalny remont przeprowadzony od stycznia 2005 roku przez firmę konserwatorską „Potysz” z Górzyc. Pięciomiesięczne prace przywróciły świątyni dawny blask: uwypuklono sztukaterię przez złocenia i motywy roślinne, elementy starej ambony wróciły do mensy ołtarza w postaci płaskorzeźb czterech ewangelistów, prezbiterium wyłożono włoskim marmurem z ogrzewaniem podłogowym, odrestaurowano figury i witraże, a nad prezbiterium umieszczono napis nawiązujący do słów św. Piotra z Góry Tabor: „Panie, dobrze, że tu jesteśmy”. Odnowiono również prospekt organowy i chór, zachowując oryginalną, roślinną ornamentykę. W 2009 roku wyremontowano ławki, drzwi boczne i przeprowadzono kolejny remont organów.
Dziś parafia Przemienienia Pańskiego liczy ok. 3700 mieszkańców i ok. 3650 wiernych, obejmując swym zasięgiem kilkadziesiąt ulic Bobrownik Śląskich i Piekar Rudnych. Obecnie proboszczem parafii jest ksiądz Piotr Ciba.
Ponad wiek po poświęceniu, kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Bobrownikach Śląskich pozostaje więc nie tylko cennym zabytkiem architektury sakralnej Górnego Śląska, lecz przede wszystkim żywym centrum wspólnoty, której historia – od uporczywych starań mieszkańców przełomu XIX i XX wieku, po współczesne troski o zachowanie dziedzictwa – jest historią wielu pokoleń parafian.
