Artykuł Pielgrzymka mężczyzn do Piekar – 1997 – film pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Krwawiący Dąb Wolności

Pomimo młodego, bo około sześćdziesięcioletniego wieku do dendrologicznych osobliwości powiatu tarnogórskiego można zaliczyć niepozorny i młodo wyglądający dąb rosnący w Kaletach – Zielonej przy skrzyżowaniu ulicy Folwarcznej z ulicą XXX-lecia obok budynku dawnej szkoły. Dąb z Kalet swoją historię rozpoczął 3 maja 1938 roku. W dniu tym, jak co roku w polskiej części Górnego Śląska w Zielonej obchodzono święto Konstytucji 3 Maja. W roku tym przypadała też dwudziesta rocznica uzyskania przez Polskę niepodległości, która powstańcy śląscy postanowili uczcić posadzeniem drzewa, które symbolizowałoby wywalczoną wolność i odrodzenie. Uroczystość posadzenia drzewa rozpoczęła się mszą, po której odbyła się szkolna akademia patriotyczna a po zakończeniu której w towarzystwie młodzieży szkolonej i nauczycieli członkowie Związku Powstańców Śląskich uroczyście zasadzili drzewo. Drzewko – dąb szypułkowy – miało około metra wysokości. Pod drzewkiem zakopano pojemnik z aktem erekcyjnym zawierającym wykaz nazwisk powstańców śląskich i opis walk powstańczych. Dębem opiekowali się uczniowie szkoły i każdy z nich dobrze znał jego patriotyczne przesłanie. Przed wybuchem II wojny światowej mieszkańcy Zielonej usunęli puszkę spod drzewa zawierającą akt erekcyjny z wykazem nazwisk powstańców.

Jeden z mieszkańców wsi, niezorientowany, że pod dębem nie ma już pojemnika, licząc na korzyści osobiste poinformował okupantów, że pod dębem znajduje się wykaz nazwisk osób biorących w powstaniach. W celu odnalezienia puszki z dokumentem zwierającym interesujące okupanta nazwiska wykopano cały dąb, który umarł. Zaraz po zakończeniu II wojny światowej powracający z frontu do domów powstańcy śląscy zasadzili kolejny dąb. W kulturze polskiej dąb jest symbolem długowieczności i żywotności. Utożsamiany jest on z naturalną mocą, zahartowaniem i zdrowiem – „zdrowy jak dąb”. Można jednak również „stawać dęba”, co odnosi się do wyjątkowego i trudnego w obróbce drewna dębowego. Sadzenie Drzew Wolności praktykowane było w czasach powstańczych i wojennych starć oraz podczas obchodów rocznic odzyskania niepodległości. Drzewa miały symbolizować zakorzeniająca się i wzrastającą swobodę oraz były nadzieją, że odzyskana wolność będzie odporna na wszystkie próby jej ograniczenia jak dąb, który się „stawia”. Z czasem Drzewa Wolności stały się również drzewami pomięci o tych, którzy o wolność walczyli. Drzewa Wolności, zwane też niekiedy Drzewami Patriotycznymi czy Drzewami Powstańczymi sadzone były w wielu miastach, miasteczkach i wsiach Górnego Śląska i w pozostałych regionach Polski.

W Tarnowskich Górach 3 maja 1923 roku w drugą rocznicę trzeciego powstania śląskiego, na rynku tuż przy krzyżu posadzono trzy dęby szypułkowe. Każdy z dębów symbolizował jedno z trzech powstań śląskich, dlatego też nazywano je Dębami Powstańczymi. Dęby, jak symbol polskości zostały zniszczone podczas II wojny światowej. Po wojnie w miejsce dębów posadzono topole, które na początku lat pięćdziesiątych zastąpiły lipy. W latach siedemdziesiątych kiedy zmieniano całą nawierzchnię rynku, pomimo wycinki wielu innych drzew Lipy Powstańcze zostały nienaruszone. Mniej szczęścia miały jednak w 2005 roku. Przy kolejnej przebudowie nawierzchni rynku zostały wycięte. W wielu miastach Polski, a zwłaszcza Górnego Śląska, można dziś podziwiać Drzewa Wolności – lipy, dęby, topole. Zdecydowana ich większość, pomimo ich młodego wieku objęta jest ochroną jako pomniki przyrody lub widnieje w ewidencjach jako miejsce pamięci narodowej.

Drzewa te wymieniane są w przewodnikach, jako obiekty które koniecznie trzeba zobaczyć a ich fotografie mają swoje stałe miejsce w folderach reklamowych. Dąb Wolności z Zielonej ma dziś 19,5 m wysokości i 230 cm w obwodzie. Nie opiekuje się już nim młodzież szkolna, ponieważ szkoła, obok której rósł została zamknięta na początku lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Zmiana ogrodzenia budynku po byłej szkole spowodowała, że dąb znalazł się poza ogrodzeniem i rośnie przy uczęszczanej drodze. Mieszkańcy Kalet – Zielonej wykorzystują Dąb Wolności jako żywy słup ogłoszeń.

Dąb Papieski

W ogrodzie kościoła Św. Mikołaja w Reptach, jeszcze w pierwszej połowie XX wieku można było podziwiać przedstawiciela jednego z najstarszych dębów szypułkowych w Polsce. Dąb ten przypuszczalnie był ostatnim dębem, który pozostał z drzewostanu Świętego Dębowego Gaju porastającym przed wiekami w wzgórze na, którym usytuowany kościół. Andrzej Czudek w „Osobliwościach i zabytkach województwa śląskiego” wydanej w 1929 roku zmieścił notkę drzewa, z której wynika, że dąb o wysokości 20 przy ziemi pień miał 7 m w obwodzie a na wysokości piersi 5 m. Wiek drzewa szacowano na 600 – 700 lat. W roku 1930 dąb szypułkowy z Rept został objęty ochroną prawną. W roku 1938 wspomniany Andrzej Czudek zwrócił uwagę na to że dąb należy poddać zabiegom konserwatorskim. Status drzewa chronionego nie przeszkadzał bowiem władzom w umieszczaniu na ogromnym dębie ogłoszeń i zarządzeń. Dąb powoli umierał i kiedy całkiem obumarł – został usunięty. Na początku lat sześćdziesiątych można było zauważyć resztki jego pnia.

Obecnie w Polsce do najstarszych dębów szypułkowych należy między innymi dąb „Chrobry”, który niedawno obchodził swoje siedemset pięćdziesiąte urodziny. „Chrobry” rośnie na terenie gminy Szprotawa w województwie lubuskim, już przed pierwszą wojną światową został objęty prawną ochroną. W roku 1967 uzyskał status pomnika przyrody. Dąb ma 26,5 m wysokości i 984,5 cm w obwodzie. Mimo sędziwego wieku drzewo co jesień wydaje zdrowe i dorodne żołędzie. Wyhodowane z owoców „Chrobrego” sadzonki, posiadające certyfikat pochodzenia uroczyście sadzone są podczas ważnych świąt i uroczystości. Część zbioru żołędzi z 2003 roku została zawieziona do Watykanu jako upominek z polskich lasów dla Ojca Świętego. Podczas pielgrzymki leśników polskich w dniu 28 kwietnia 2004 roku, żołędzie zostały pobłogosławione przez Jana Pawła II , który miał nadzieję, że wyrosną z nich potężne dęby. Żołędzie wróciły do kraju, do Rud Raciborskich, gdzie w szkółce kontenerowej wyhodowano z nich 500 sadzonek.

W roku 2006, rok po śmierci Jan Pawła II, dwuletnie sadzonki zostały rozdane nadleśnictwom i innym jednostkom Lasów Państwowych, które uroczyście sadziły dęby nazwane potocznie „Dębami Papieskimi”. Drzewa w zamierzeniu mają być żywym i długowiecznym pomnikiem Papieża Polaka. Jedna z sadzonek, o certyfikacie autentyczności nr 79 trafiła do Nadleśnictwa Świerklaniec. 16 października 2006 roku przy Kościele Parafialnym pod wezwaniem Chrystusa Króla w Świerklańcu uroczyście posadzono Dąb Papieski, którego sadzonkę Nadleśnictwo Świerklaniec przekazało młodzieży szkolnej z Gimnazjum im. Jana Pawła II. Certyfikat autentyczności dębu nadleśniczy przekazał na ręce proboszcza parafii świerklanieckiej. Sadzonkę uroczyście zasadzili: biskup gliwicki Gerard Kusz, proboszcz parafii świerklanieckiej Józef Bartoszek, dyrektor gimnazjum Kazimierz Flakus, wójt gminy Świerklaniec Jan Gajda i Nadleśniczy Nadleśnictwa Świerklaniec – Włodzimierz Błaszczyk. Obok drzewka wkopano pamiątkowy kamień z wygrawerowanym słowami Ojca Świętego „Musicie być mocni siłą wiary”.

Leśnicy wierzą, że posadzony dąb „po swoim rodzicu odziedziczy długowieczność i dożyje IV tysiąclecia niosąc pamięć o wielkim Papieżu Polaku i będąc świadkiem, że troska Jana Pawła II o zachowanie naszej ojczystej przyrody dla przyszłych pokoleń nie pozostanie bez odpowiedzi”.

Artykuł Dendrologiczne osobliwości – część III pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Patrycja Pudełek
Ukończyła Ogólnokształcące Liceum Sztuk Plastycznych w Zabrzu – Kończycach z dyplomem z wystawiennictwa. Obecnie jest studentką V roku grafiki w Instytucie Sztuki Uniwersytetu Śląskiego.
Wyraża siebie poprzez grafikę, malarstwo i fotografię, fascynuje się rzeźbą. Prezentowana wirtualna wystawa kolaży cyfrowych, powstała w oparciu o materiały fotograficzne, rysunkowe i malarskie.

2 cars & young woman

Circus

Muzyka uwolni

Sen

Wanna play

Wszystko jest prawnikiem

Zimne dłonie 13

Artykuł Grafiki Patrycji Pudełek pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Alicja Fica

Położenie i charakterystyka obiektu

Na południu Tarnowskich Gór, w dzielnicy Bobrowniki Śląskie-Piekary Rudne, w pobliżu granicy z Bytomiem, wznosi się charakterystyczna forma terenu znana jako Hałda Popłuczkowa. To pozostałość po dawnym zakładzie przeróbczym Królewskiej Kopalni Fryderyk, dziś należąca do obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sąsiaduje z terenami rolnymi oraz nieczynnym wyrobiskiem dawnej kopalni dolomitu w Bobrownikach, a niedaleko znajdują się rezerwat przyrody Segiet, Zabytkowa Kopalnia Srebra oraz turystyczna linia Górnośląskich Kolei Wąskotorowych. Dojazd zapewniają ulice Mała i Długa oraz Kopalniana.

Historia powstania i działalność płuczki

Historia usypiska sięga lat 30. i 40. XIX wieku, gdy na granicy rewirów górniczych Bobrowniki i Sucha Góra wybudowano nowoczesną płuczkę rud, zaprojektowaną przez Rudolfa von Carnalla. Niezbędną do jej pracy wodę czerpano dzięki pompom maszyny parowej działającej przy szybie Pokój, a po 1838 roku, gdy uruchomiono nową, centralną płuczkę kopalni Fryderyk, w jej pobliżu przedłużono Sztolnię Głęboką Fryderyk, skąd również pompowano wodę po pogłębieniu szybu. Zakład służył do oddzielania galeny, srebra, cynku i rudy żelaza od skały płonnej. W 1867 roku przeszedł modernizację, co przełożyło się na wzrost produkcji cynku.

Okres największego rozwoju

Szczyt działalności przypadł na okres 1870-1920, kiedy wydobycie rud na Górnym Śląsku gwałtownie rosło, a w latach 1882-1887 sama kopalnia Fryderyk pozyskiwała rocznie od 20 do 30 tysięcy ton rudy, przy wydajności płuczki rzędu 9,3 tony na godzinę. Produkcja cynku w regionie osiągnęła apogeum w 1910 roku, sięgając 250 tysięcy ton, co wprost przekładało się na ilość odpadów trafiających na hałdę. Zakład funkcjonował do 1912 roku, po czym jego teren wraz z wyposażeniem przejęła spółka Oberschlesische Eisenindustrie AG.

Hałda w czasie II wojny światowej

Ślady późniejszej historii widoczne są do dziś – pod koniec II wojny światowej wzniesienie włączono w system obrony niemieckiej, budując na nim żelbetonowe stanowiska strzeleckie oraz okopy, rozmieszczone zarówno na koronie, jak i u podnóża hałdy. Do 1955 roku w jej sąsiedztwie stała też XIX-wieczna Dzwonnica Gwarków, przeniesioną potem do centrum miasta.

Budowa i charakterystyczny wygląd hałdy

Kształtem hałda przypomina literę L – to góra stołowa o płaskim wierzchołku i stromych zboczach, wznosząca się na około 17 metrów, a jej objętość szacuje się na blisko 26,5 milionów metrów sześciennych. Skruszony dolomit z domieszką drobin brunatnej rudy żelaza nadał jej charakterystyczny, pomarańczowo-czerwonawy odcień. Jako twór w pełni antropogeniczny stała się miejscem naturalnej sukcesji ekologicznej: roślinność, od skąpej po drzewiastą, rozprzestrzeniała się od strony południowej i południowo-wschodniej, a dziś rosną tu m.in. wiązy górskie, lipy, brzozy, jarzębiny i karłowate sosny. Nieporośnięta pozostaje głównie najmłodsza, północna część kopca, gdzie zachowały się rzadkie murawy galmanowe – zbiorowiska roślin odpornych na wysokie stężenia cynku i ołowiu w glebie, w tym lepnica rozdęta i macierzanka, a także gatunki chronione: centuria pospolita, dziewięćsił bezłodygowy czy kruszczyk szerokolistny. Wśród fauny wymienia się owady, ptaki (bażanty, kuropatwy), zające oraz jaszczurki.

Punkt widokowy i otoczenie

Ze względu na wysokość, łatwy dostęp do płaskiego wierzchołka oraz niewielkiej odległości od rynku w Tarnowskich Górach (ok. 4 kilometry), hałda jest popularnym punktem widokowym, z którego roztacza się panorama Tarnowskich Gór i okolic – od wież kościołów, przez zabudowania Zabytkowej Kopalni Srebra, po kominy huty cynku w Miasteczku Śląskim. Pod wzniesieniem biegnie górny odcinek Sztolni Czarnego Pstrąga, prowadzącej od szybu Staszic.

Ochrona i wpis na Listę UNESCO

Od 2006 roku obszar o powierzchni 6,77 hektara objęto ochroną jako Park Kulturowy „Hałda Popłuczkowa”, a w 2017 roku, wraz z 27 innymi obiektami, wpisano go na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Właścicielem terenu jest gmina Tarnowskie Góry, a miejsce pozostaje ogólnodostępne dla zwiedzających. Od 2018 roku hałdę badają naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego – tworzą jej model trójwymiarowy i prowadzą prace nad ochroną muraw galmanowych w ramach projektu BioGalmany, w tym wycinkę części zarastających ją sosen. Głównym zagrożeniem pozostaje niszczenie zboczy, zwłaszcza północnego, przez motocyklistów i kierujących quadami, a także presja gatunków inwazyjnych, takich jak rdestowiec ostrokończysty czy nawłocie.

Artykuł Hałda popłuczkowa w Tarnowskich Górach pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

To pierwsza tego typu publikacja lokalna, mówiąca zarówno o kilkuwiekowej historii miejscowego cmentarza jak i o powojennych zmianach, które na nim zaszły. Książka autorstwa Ryszarda Bednarczyka i Alicji Kosiby-Lesiak pt. „Stary cmentarz za Gliwicką Bramą” wydana została przez Fundację Popularyzacji Dziedzictwa Kruszce Śląska” przy wsparciu finansowym Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach.

Składa się z dwóch części poprzedzonych wstępem księdza proboszcza Piotra Kalki. W pierwszej części publikacji znalazły miejsce opisy wydarzeń z historii nekropolii zaczynającej się w XVI wieku, w drugiej części zamieszczono wspomnienia o mieszkańcach Tarnowskich Gór spoczywających w tym miejscu. Czytelnik znajdzie tu liczne ilustracje a wśród nich zdjęcia archiwalne i współczesne, reprodukcje map z XVIII i XIX wieku, plan współczesny cmentarza z zaznaczeniem wydzielonych sektorów. Pozostawiono też miejsce na notatki własne czytelnika.

Wydawnictwo można otrzymać w kancelarii i zakrystii kościoła pw. Piotra i Pawła.

Cytat z wiersza Wisławy Szymborskiej: „Umarłych wieczność dotąd trwa, dokąd pamięcią się im płaci” kończy publikację, dając początek konstatacji nad faktem przemijania. Jak mało śladów na tarnogórskim cmentarzu pozostało po pierwotnie tu chowanych ewangelikach jak i innych dawnych, przedwojennych, mieszkańcach, przekonają się ci, którzy nie tylko przeczytają książkę ale odwiedzą cmentarz, trzymając ją w dłoniach niczym przewodnik po innym „drugim” mieście.

Książka posiada wymiary 16×21 cm, barwną okładkę powleczoną błyszczącą folią, 64 strony.

Wśród ilustracji znalazły się reprodukcje akwareli Adolfa Munda z 1920 roku przedstawiające fragmenty nekropolii ale jest też najnowszego rysunku Czesława Pietrygi, który artysta ukończył na krótko przed oddaniem publikacji do druku. Oryginał rysunku (21 x 30 cm bez oprawy, 30×40 w ramach)) można nabyć bezpośrednio u twórcy kontaktując się z nim przez stronę www.czeslawpietryga.pl.

Artykuł Książka: Stary cmentarz za Gliwicką Bramą pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Artykuł Śląskie łoblecenie – wystawa strojów Zyty Langer – film pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Artykuł Park na Księżej Górze w Radzionkowie – fotografie pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Artykuł Muzeum Chleba w Radzionkowie – fotografie pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

1519

W Starych Tarnowicach, Sowicach i Lasowicach osiedlają się przybysze poszukujący tam srebra.

1526

Książę Jan Opolski nadaje Tarnowskim Górom prawa miejskie oraz przywileje górnicze.

1528

Ogłoszony zostaje „Ordunek Górny” – pierwsza ustawa górnicza.

1531

Kończy się budowa kościoła ewangelickiego w miejscu dzisiejszego kościoła Piotra i Pawła.

1556

Na miasto spada zaraza morowa, wielu mieszkańców ucieka z Tarnowskich Gór.

1561

Miasto otrzymuje prawo do organizowania co roku dwóch jarmarków.

1562

Margrabia Jerzy Fryderyk nadaje miastu herb.

1627

Wojska walczące w wojnie trzydziestoletniej pustoszą miasto. Także w tym roku na Tarnowskie Góry nałożono wysoką kontrybucję.

1683

W drodze na Wiedeń zatrzymuje się w mieście król Jan III Sobieski.

1697

W Tarnowskich Górach zatrzymuje się wraz z dworem elekt August Mocny.

1701

Wybucha wielki pożar, który niszczy znaczną część miasta. Spłonęły między innymi wszystkie domy w rynku.

1707

W czasie szwedzkiego potopu przez miasto przejeżdża król Gustaw Adolf.

1713

Jezuici otwierają szkołę łacińską – pierwsze polskie gimnazjum.

1715

W mieście panuje zaraza – pierwsza z trzech wielkich epidemii (pozostałe w latach 1723 i 1728), w wyniku których giną setki ludzi.

1734

W Tarnowskich Górach przebywa elektor saski – August III.

1735-6

Przez 73 dni bez przerwy pada deszcz, który niszczy zbiory. W wyniku tego z głodu ginie prawie połowa mieszkańców (około 500 osób).

1742

Pożar niszczy 63 domy

1746

W pożarze spłonęły 103 domy i 17 stodół.

1750

Król Fryderyk II potwierdza dawne przywileje Tarnowskich Gór.

1780

Powstaje Bractwo Strzeleckie.

1786

Miasto przeżywa trzęsienie ziemi. Nie ma ofiar śmiertelnych.

1788

Uruchomiono pierwszą maszynę parową służącą do odwadniania kopalni.

1790

Miasto odwiedza niemiecki poeta Johann Wolfgang Goethe.

1803

Rozpoczyna pracę pierwsza szkoła górnicza.

1806-7

Wojny napoleońskie. Przez miasto przechodzą wojska, nakładane są kontrybucje.

1810

Powstaje cmentarz żydowski.

1816

Powstaje loża masońska, której przewodzi radca górniczy August Boscamp.

1820

W Tarnowskich Górach przebywa car Aleksander I.

1821

Miasto odwiedza literat Julian Ursyn Niemcewicz.

1840

Rozpoczyna pracę drukarnia Roberta Reimana – pierwsza drukarnia w mieście.

1845

Przy ulicy Gliwickiej powstaje fabryka mydła Józefa Łukasika.

1848

Wiosna Ludów. W mieście tłumy żądają zmiany wysokości podatków.

1856

Na terenach dzisiejszej Tarnogórskiej Fabryki Urządzeń Górniczych „TAGOR” rozpoczyna się budowa huty żelaza.

1856

Rozpoczyna się budowa pierwszej linii kolejowej łączącej Tarnowskie Góry z Opolem. Początek budowy dworca kolejowego.

1857

Uruchomiona zostaje linia kolejowa.
W Tarnowskich Górach swoją siedzibę otrzymuje powstała w wyniku ustawowego ubezpieczenia górników Górnośląska Spółka Bracka. Spółka liczy 17 821 członków.

1864

Społeczność żydowska obchodzi poświęcenie tarnogórskiej synagogi.

1865

Ulice miasta otrzymują oświetlenie gazowe w postaci 55 lamp. Gaz pochodzi z założonej w tym samym roku gazowni Jakuba Kroesslera.

1884

Rozpoczynają pracę: Państwowy Zakład Wodociągów i nowy szpital.

1892

W Czarnej Hucie powstaje fabryka papieru.

1895

Kończy się budowa gmachu sądu.

1903

Na dawnych terenach górniczych powstaje park miejski.

1914

Pierwsza wojna światowa. W Tarnowskich Górach 25 osób przebywa w areszcie pod zarzutem szpiegostwa.

1918

Powstają polskie rady ludowe i rada robotniczo żołnierska.

1920

Po odejściu wojsk niemieckich do miasta wkracza oddział francuski liczący ponad 300 żołnierzy. Po raz pierwszy oficjalnie obchodzi się w mieście święto Konstytucji 3 Maja.
W mieście świecą żarówki elektryczne.

1922

W wyniku powstań śląskich i plebiscytu miasto wraca do Polski. Na tarnogórski rynek wkracza polskie wojsko pod dowództwem generała Stanisława Szeptyckiego.

1923

Miasto odwiedza prezydent Stanisław Wojciechowski.

1926

Odbywają się uroczystości 400 – lecia miasta i 250 – lecia ślubowanej pielgrzymki do Piekar Śląskich.

1927

Rada Miejska uchwala zaciągnięcie pożyczki 1 miliona złotych na budowę miejskiej kanalizacji.
Rozpoczyna się budowa żeńskiego gimnazjum.

1929

Rozpoczyna pracę biologiczna oczyszczalnia ścieków w Lasowicach.

1935

Przy ulicy Krakowskiej otwarty zostaje ekskluzywny lokal Cafe – Club.

1939

Aresztowania powstańców śląskich, księży, nauczycieli i urzędników. Podpalenie synagogi.

1946

Zmienione zostają granice administracyjne miasta – dotychczasowe gminy: Lasowice, Stare Tarnowice, Czarna Huta i Sowice są już częścią Tarnowskich Gór.

1950

Likwidacja Spółki Brackiej. Jej obowiązki przejmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

1957

Ukazuje się „Gwarek” – pierwszy tygodnik w mieście.

1966

Powstaje Międzyzakładowy Klub Sportowy „Gwarek”.

1967

Uzbrojone zostają tereny pod pierwsze wielkopłytowe osiedle mieszkaniowe na osadzie Jana.

1968

Rozpoczęła pracę huta cynku i ołowiu w Miasteczku Śląskim.

1969

Miasto otrzymuje drogę obwodową – obwodnicę długości niemal ośmiu kilometrów.

Artykuł Tarnogórskie kalendarium pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Artykuł Józef Piernikarczyk: Wpływ i udział Anglików w tworzeniu wielkiego przemysłu na Górnym Śląsku, 1936 pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Artykuł Otwarcie dworca autobusowego w Tarnowskich Górach, 2013 – film pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Zapraszamy do pobierania i kolorowania – według własnych upodobań: kredkami lub farbami. W kolorowance znajdziecie wszystko, co ważne na rynku w Tarnowskich Górach: ratusz, kościół ewangelicki, Dom Cochlera, Dom Szymkowica oraz niepowtarzalny, tarnogórski klimat.

Artykuł Tarnogórska kolorowanka – rynek pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Na ziemi tarnogórskiej słynne były zwierzyńce rodziny Donnersmarcków. Donnersmarckowie znani z zamiłowań łowieckich na zwierzyniec zaadaptowali lasy, których pozostałość stanowi dzisiejszy Parki Repecki. Cały teren ogrodzono murem z kamienia wapiennego, obecną zwierzynę wzbogacono sprowadzanymi z odległych lasów zwierzętami – jeleniem wapiti oraz jeleniem karpackim. Władcy i magnaci zakładali zwierzyńce z różnych pobudek: dla przyjemności obcowania ze zwierzętami, dla poniesienia własnego prestiżu, celów łowieckich , dla ozdoby rezydencji, zainteresowań zoologicznych. Zwierzyńce te nie były udostępniane szerszej publiczności. Pierwszym nowożytnym ogrodem zoologicznym o charakterze edukacyjnym i dostępnym publicznie jest paryski ogród zoologiczny Ménagerie. Ogród powstał przy paryskim ogrodzie botanicznym Jardin des Plantes założonym w 1626 roku, na bazie zwierzyńca założonego na Wersalu w 1766 roku przez Ludwika XVI. W roku 1793 roku na wniosek wybitnego zoologa Etienne Geoffroy Saint Hilairea ogród został udostępniony publicznie. Obecnie 5, 5 hektarowy ogród zamieszkuje 240 ssaków, 500 ptaków i 130 gadów. Na terenie Ménagerie znajduje się także microzoo, gdzie można za pośrednictwem mikroskop podziwiać świat bakterii i mikroorganizmów. Niedługo później publiczności został udostępniony cesarski ogród zoologiczny Schönbrunn, który został założony w 1752 roku przez Franciszeka Stefana Lotaryńskiego, męża cesarzowej Marii Teresy ( już od 1452 niewielka kolekcja zwierząt były trzymana w Stadtgraben von Wien.) W ogrodzie tym 14 czerwca 1906 roku przyszedł na świat pierwszy urodzony w niewoli słoń, co wzbudziło sensację ponieważ zoolodzy byli przekonani, że słonie nie mogą rozmnażać się w niewoli.

Dziś ogród ten należy do jednych z najnowocześniejszych na świecie i szczyci się wieloma sukcesami hodowlanymi. Paryskie i wiedeńskie ZOO od początku otwarcia cieszyły się ogromną popularnością, co wpłynęło na to, że w kolejnych miastach zaczęły powstawać ogrody zoologiczne. W 1828 roku powstał Royal Zoological Garden w Londynie, w 1839 Ari w Amsterdamie w 1844 Tierpark w Berlinie. Następne ogrody otwarto między innymi w: Melbourne (1857), w Moskwie (1864), Filadelfii (1874), Buenos Aires (1888), Kairze (1890). Ogółem w latach 1850 – 1900 powstało na świecie około 100 ogrodów zoologicznych. Niewątpliwy wpływ na wzrost zainteresowania zwierzętami miały odkrycia Karola Darwina oraz popularność kilkutomowego dzieła niemieckiego zoologa Alfreda Edmunda Brehma „Życie zwierząt”, które zostało wydane w wielu językach. Brehma obdarzono przydomkiem – „ojciec zwierząt”.

Na terenach współczesnej Polski pierwszy publicznie udostępniony ogród zoologiczny otwarty został 10 lipca 1865 r. we Wrocławiu z inicjatywy Juliusa Elwangera ówczesnego nadburmistrza miasta. Władze Wrocławia wyznaczyły dla ogrodu teren daleko za miastem w rejonie parku Szczytnickiego. Dojechać tam można było konnym omnibusem a w dni świąteczne również kursującym po Odrze statkiem. Do ogrodu ruszyły tłumy. Pierwsza kolekcja liczyła zaledwie 189 okazów, w tym 165 podarowanych przez mieszkańców miasta i okolic. Pierwszymi mieszkańcami wrocławskiego zoo były daniele, wilki, sarny, niedźwiedzie, zebra, lamy, wielbłądy, strusie a pierwszym dyrektorem został lekarz i przyrodnik Franciszek Schlegel. Z czasem w zoo zaczęły się pojawić egzotyczne zwierzęta: hipopotam, tapiry, orangutan, tapiry, pingwiny, egzotyczne ptaki. Dyrektor Stechmann w testamencie zostawił swoim zwierzętom oszczędności w wysokości 38 tys. marek. W wrocławskim zoo urodziły się pierwsze w historii ogrodów zoologicznych tapiry, a gorylica Pussi na wiele dziesięcioleci pobiła rekord długości życia goryli w warunkach sztucznych. Jej odlany z brązu posąg autorstwa niemieckiego rzeźbiarza Kieseweltera stoi w gabinecie dyrektora zoo. Pierwszym ogrodem zoologicznym działającym na terenie Górnego Śląska był Miejski Ogród Zoologiczny w Bytomiu, założony w roku 1898. Po drugiej wojnie światowej wznowił działalność w roku 1947. Kierownikiem hodowlanym bytomskiego ogrodu zoologicznego był Zygmunt Zieliński, późniejszy dyrektor hodowlany Śląskiego Ogrodu Zoologicznego. W ogrodzie znajdowało się 89 zwierząt wywodzących się z 25 gatunków. Drugie na terenie śląska zoo zostało założone w roku 1946 przez Towarzystwo Ochrony Zwierząt w Katowicach. Zoo w Katowicach zostało udostępnione zwiedzającym w roku 1950. Kierownikiem tego ogrodu był Tadeusz Bandur, który został następnie dyrektorem Śląskiego Ogrodu Zoologicznego.

Zwierzyńce służyły zazwyczaj wyłącznie osobistym celom ich właścicieli. Zaspokajały ich ambicje towarzyskie, łowiecki, zainteresowania przyrodnicze, dostarczały im rozrywki. Pierwsze ogrody zoologiczne miały charakter wybitnie wystawienniczy. Misją współczesnych ogrodów zoologicznych jest „zachowanie żyjących dziś zwierząt dla przyszłych pokoleń” (zapis w rezolucji uchwalonej w 1990 roku w Australii przez IUCN – World Conservation Union). Sformułowana misja zwraca uwagę na to, że współczesne zoo nie może bazować jedynie na zapoznaniu widza z różnorodnością gatunków zwierzęcych, lecz musi także uświadamiać jakie zagrożenia niesienie dla zwierząt współczesny świat i jakie są sposoby ratowania ginących gatunków. Głównymi celami działalności współczesnych ogrodów zoologicznych są: hodowla (obecnie jedną z podstawowych metod ochrony ginących gatunków jest hodowla dzikich zwierząt) nauka (prowadzenie badań i prac naukowych w zakresie weterynarii, zoologii, zootechniki), współpraca w dziedzinie ochrony ginących gatunków zwierząt (dzięki ogrodom zoologicznym udało się uratować wiele gatunków zwierząt a wśród nich: żubry, dzikiego konia Przewalskiego, hawajską gęś nene, chińskiego jelenia milu, , antylopę onyks, małpę marmozetę lwią; żubr był pierwszym gatunkiem uratowanym przed wytępieniem, z inicjatywą zorganizowanej jego wystąpił w roku 1928 na kongresie biologów w Paryżu prof. Jan Stolcmann), edukacja i rekreacja. Cele te przyświecały powstaniu Śląskiego Ogrodu Zoologiczny. Ogród założony został w 1954 roku na terenie Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku, który powstał z inicjatywy ówczesnego wojewody katowickiego Jerzego Zięteka (od roku 1985 Park t nosi jego imię). Pod Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku przeznaczono obszar 600 ha nieużytków pokopalnianych znajdujących się między Chorzowem, Siemianowicami i Katowicami. Na teren zoo przeznaczono 50 ha z powierzchni parku. W roku 1975 zakończono budowę Kotliny Dinozaurów, w której znajdują się tam betonowe rekonstrukcje szesnastu dinozaurów, których szczątki odnalazła na pustyni Gobi grupa polskich naukowców.

Ogród można było zwiedzać od 1957 roku. Głównym wejściem do zoo jest, zwana od zdobiących ją zwierząt, lwia brama. Bramę wraz z kutym żelaznym ogrodzeniem zabrano z gruzów pałacu Donnersmarcków w Świerklańcu. Pierwsze zwierzęta do Śląskiego Ogrodu Zoologicznego trafiły z ogrodów zoologicznych w Katowicach i Bytomiu. Z czasem przybywało zwierząt. W 1960 roku do ogrodu przyjechała indyjska słonica Gina. Aby słonica nie uciekła dookoła jej wybiegu wbito kolce. Następnego dnia klatka była pusta. Gina, która wcześniej występowała w cyrku, zręcznie ominęła przeszkodę i wyruszyła na żer. Znaleziono ją w Bytkowie jak buszowała po ogródkach działkowych. Kolejną uciekinierką była foka uchatka, która niezauważona przemaszerowała przez ruchliwą ulicę Chorzowską i dotarła pod kościół na osiedlu Tysiąclecia. Obecnie ogród zamieszkuje ponad 2500 lokatorów, którzy są przedstawicielami 278 gatunków (69 gatunków ssaków, 88 gatunków ptaków, 42 gatunki gadów, 2 gatunki płazów, 59 gatunków ryb i 18 gatunków bezkręgowców. W ogrodzie oprócz „zameldowanych” mieszkańców mieszkają dzicy lokatorzy: tereny zielone ogrodu i parku stanowią enklawę bytowania dla wielu gatunków przedstawicieli fauny krajowej. Ogród pełni również funkcję szpitala i sanatorium dla osobników chronionych gatunków zwierząt przynoszonych do ogrodu przez mieszkańców województwa śląskiego i województw ościennych.

Śląski Ogród Zoologiczny należy do Europejskiego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych i Akwariów skupiającego najbardziej liczące się europejskie ogrody zoologiczne i do Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Bierze czynny udział w międzynarodowych programach hodowlanych (EEP- Europejski Program gatunków zagrożonych) oraz w programie ochrony zagrożonych gatunków fauny krajowej – reintrodukcja puchacza w Wolińskim Parku Narodowym. Ogród zoologiczny w Chorzowie rozmnaża niektóre zagrożone gatunki zwierząt (między innymi nosorożca białego, żyrafę, legwana zielonego, tapira malajskiego słonia afrykańskiego, zebrę Grevy’ego). Bierze udział i organizuje sympozja naukowe, współpracuje z placówkami naukowymi w kraju. Jak każdy ogród zoologiczny, ogród w Chorzowie współdziała w sposób zorganizowany ze szkołami w zakresie nauki zoologii – szerzenie wiedzy o świecie zwierząt należy do głównych zadań działów dydaktycznych wszystkich ogrodów zoologicznych. W zoo można obserwować między innymi: różnorodność świata fauny, budowę zwierząt, sposób odzywania się, porozumiewania, opieki nad potomstwem, reagowania na bodźce ze środowiska, wzajemne relacje w stadzie. W specjalnie przygotowanym mini zoo, w którym zgromadzono łagodne zwierzęta udomowione, można pod nadzorem pracowników ogrodu osobiście nakarmić oraz pogłaskać zwierzęta. Mini zoo zostało także otwarte w lipcu 2007 roku w parku świerklanieckim założonym przez Donnersmarcków. Pierwszymi mieszkańcami świerklanieckiego mini zoo zostały cztery miniaturowe króliki, dwie świnki wietnamskie, oślica, dwa kuce, trzy kozy karłowate.

Rekreacja i wypoczynek w ogrodach zoologicznych zyskują coraz więcej zwolenników. Nawet najlepiej zrealizowany film ukazujący zwierząt w ich naturalnym środowisku nie zastąpi możliwości bezpośredniej ich obserwacji czy też bezpośredniego kontaktu z mieszkańcami mini zoo. Współczesne zoo nie jest już zwierzyńcem pełnym osobliwości. Jest uporządkowaną kolekcją o wyraźnie zaznaczonej specjalizacji. Jest placówką ratowania dzikich zwierząt i placówką edukacji przyrodniczej.

Artykuł Ogród zoologiczny za lwią bramą Donnersmarcków pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Artykuł Park Repecki jesienią – fotografie pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Artykuł Wielki Kanion Tarnogórski: Blachówka – film pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.