Proponowane scenariusze lekcji są przykładami zajęć, jakie można przeprowadzać w ramach edukacji ekologicznej. Scenariusze nie mają określonego stopnia trudności, a co z tym się wiąże, nie zawierają wskazań dla konkretnej grupy wiekowej uczniów. Stanowią one jedynie ramowy schemat zajęć, który należy dostosować do własnych potrzeb i predyspozycji uczniów. Scenariusze nie określają też liczby godzin przeznaczonych na realizacje ich treści, gdyż dana treść może stanowić jedynie fragment jednostki lekcyjnej lub też może być realizowana podczas odrębnych zajęć modułowych. Niesformalizowana organizacja nauczania edukacji ekologicznej i postrzeganie jej jako ścieżki międzyprzedmiotowej zakłada zaangażowanie różnych dziedzin nauki w realizację jej przedmiotu zainteresowań oraz stwarza wiele możliwości koncepcji programowych. W proponowanych scenariuszach lekcji szczególną uwagę zwraca się na koncepcję zrównoważonego rozwoju, który jest wiodącą ideologią i misją współczesnych polityk zarówno rządowych jak i samorządowych i obejmuje szerokie spektrum danej wspólnoty terytorialnej.

Pojęcie zrównoważonego rozwoju znalazło swoje odzwierciedlenie w art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: Rzeczypospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju, oraz w art. w art. 74, p. 1: Władze Publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom. Takie ujęcie oznacza, że w Polsce stosowanie się do zasad zrównoważonego rozwoju oraz zapewnienie poszanowania dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego narodu polskiego, stawiane jest w Ustawie Zasadniczej na równi z obowiązkami państwa w zakresie zapewniania bezpieczeństwa, wolności i praw wszystkich obywateli oraz zachowania integralności terytorialnej i niepodległości, stanowiących najbardziej żywotne interesy narodowe. Ważnym jest, więc kształtowanie emocjonalnego stosunku dzieci i młodzieży do środowiska, w którym żyją oraz kształtowanie świadomych zachowań proekologicznych ,polegających przede wszystkim na poczuciu odpowiedzialności za stan środowiska naturalnego, dążenie do ochrony i pomnażania zasobów środowiska przyrodniczego.

Edukacja ekologiczna dzieci spoczywa zarówno na rodzicach, szkole jak i na całym społeczeństwie. Zajęcia dydaktyczne w szkole powinny zachęcać i inspirować młodzież zarówno do działań proekologicznych jak i do samoedukacji młodzieży. Aby osiągnąć ten cel, zajęcia z edukacji ekologicznej, nie powinny być dla dzieci i młodzieży, jednym ze szkolnych przedmiotów, których trzeba się uczyć a powinny być zajęciami, które inspirują do poznawania zasobów naturalnych regionu, zachęcają do samodzielnego odkrywania związków między stanem środowiska naturalnego a jakością życia człowieka i uświadamiają, że dobro środowiska naturalnego jest żywotnym interesem zarówno współczesnych jak i przyszłych pokoleń. Należy zwrócić również uwagę na to, że lokalne społeczności różnią się między sobą ukształtowanymi historycznie i wynikającymi ze środowiska naturalnego cechami, dlatego też społeczności lokalne na drodze do zrównoważonego rozwoju mają do rozwiązania swoje specyficzne problemy a rozwiązywanie ich powinno uwzględniać zarówno dobro wspólnoty, dobro środowiska naturalnego, jak i interes przyszłych pokoleń. Realizacja tych celów powinna prowadzić do ukształtowania emocjonalnego stosunku ucznia do środowiska naturalnego i trwałych dyspozycji przejawiających się w zachowaniach proekologicznych. Proponowane scenariusze zakładają stosowanie metod stymulujących procesy intelektualne – zakładają pracę indywidualną i grupową uczniów. Zadaniowa konstrukcja scenariuszy lekcji wymaga, aby uczniowie wykonali czynności prowadzące do realizacji zadania i samodzielnie próbowali formułować prawa i zależności nimi rządzące.

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Wprowadzenie – scenariusze lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Cele:

• Uwrażliwianie na problematykę zagrożeń lokalnego środowiska naturalnego oraz propagowanie jego ochrony
• Kształtowanie odpowiedzialności za środowisko naturalne 
• Pobudzanie świadomości społecznej poprzez ukierunkowanie na codzienne działania prośrodowiskowe 
• Zapoznanie z problemami lokalnego środowiska naturalnego związanymi z działalnością gospodarstw domowych – zagrożenia wynikające z niekontrolowanego wyrzucania baterii i akumulatorów
• Zapoznanie z podstawami prawnymi i celami recyklingu baterii i akumulatorów
• Sprawdzenie wiadomości uczniów w zakresie segregacji odpadów 
• Ukazanie plakatu/ulotki ekologicznej jako narzędzia komunikacji społecznej oraz formę zwracania uwagi na problemy środowiska naturalnego 
• Stymulowanie intelektualnego i emocjonalnego rozwoju poprzez aktywność twórczą 
• Rozwijanie umiejętności prezentowania prac 
• Rozwijanie umiejętności swobodnej dyskusji 

Przebieg lekcji:

Zadania nauczyciela

• Polecenie rozwiązania krzyżówki tematycznej i udzielenia odpowiedzi na pytanie – jakie zagrożenia wynikają z niekontrolowanego wyrzucania baterii i akumulatorów? (załącznik nr 1)
• Omówienie historii baterii (artykuł Niebezpieczne paluszki) oraz jej budowy i działania (jeśli młodzież omawiała na lekcjach chemii/fizyki zasady budowy i działania baterii można sprawdzić jej wiadomości w tym zakresie) 
• Omówienie podstaw prawnych i celów recyklingu baterii i akumulatorów (artykuł Niebezpieczne paluszki)
• Omówienie szkodliwego działania na zdrowie człowieka pierwiastków zawartych w bateriach (załącznik nr 2) 
• Przeprowadzenie dyskusji na temat zagrożeń wynikających z niekontrolowanego wyrzucania baterii i akumulatorów, w oparciu na udzielonych przez uczniów odpowiedziach na pytanie zadane przy krzyżówce tematycznej
• Polecenie wykonania plakatu lub ulotki zachęcającej do zbierania zużytych baterii z znaczeniem, że na plakacie/ulotce mają znaleźć się informacje o zagrożeniach związanych z bezmyślnym wyrzucaniem baterii oraz informacje o sposobach zbierania baterii
• Przeprowadzenie prezentacji wykonanych prac (uczniowie powinni uzasadnić dlaczego wybrali jako formę przekazu plakat/ ulotkę)
• Przeprowadzenie dyskusji na temat Czy plakat/ulotka nawołująca do zbiórki baterii może pomóc w ochronie środowiska?
• Polecenie wykonania z kartonowego pudła pojemnika na zużyte baterie, wyznaczenie miejsca ustawienia pojemnika tak, aby uczniowie mogli składować w nim baterie przyniesione z gospodarstw domowych
• Ustalenie miejsca, do którego będą dostarczane zbierane baterie oraz wyznaczenie uczniów odpowiedzialnych za przekazywani baterii

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Baterie mogą być niebezpieczne – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Happening popularyzujący selektywną zbiórkę odpadów

Cele

• Promowanie zachowań przyjaznych środowisku wśród społeczności lokalnej 
• Podniesienie poziomu wiedzy na temat selektywnej zbiórki odpadów
• Kształtowanie nawyku segregacji odpadów
• Uwrażliwianie na problematykę zagrożeń dla lokalnego środowiska naturalnego wynikającą z nieumiejętnego gospodarowania odpadami przez członków społeczności lokalnej
• Stymulowanie intelektualnego i emocjonalnego rozwoju poprzez aktywność twórczą 
• Ukazanie happeningu, jako narzędzia komunikacji społecznej oraz formę zwracania uwagi społecznej na j problem społeczne
• Kształtowanie postawy odpowiedzialnej za obecny i przyszły stan środowiska naturalnego 

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Przygotowanie do happeningu
• Przypomnienie zasad selektywnej zbiórki odpadów i korzyści z niej wynikających. (Załącznik nr 2 do scenariusza „Zasady segregacji odpadów”)
• Przeprowadzenie dyskusji na temat: Co należy zrobić, żeby zachęcić mieszkańców do selektywnej zbiórki odpadów? 
• Wyjaśnienie/przypomnienie pojęcia happening (załącznik nr 1) 
• Podział uczniów na zespoły : pięć zespołów dwuosobowych – „niebieski”, „zielony”, „brązowy”, „żółty”, 'czerwony”; dwa zespoły z pozostałych uczniów – „agitujących”, ulotkarzy” (Dla uzyskania lepszego efektu happeningu zajęcia te można przeprowadzić łącznie z inną klasą/klasami. Należy wtedy dostosować wielkości zespołów do liczby uczniów biorących udział w zajęciach). 
• Rozdanie kartek z opisem planowanego happeningu (załącznik nr 2) Uwaga: scenariusz happeningu jest przykładowy, można zaproponować uczniom przygotowanie happeningu wg ich pomysłu 
• Przeprowadzenie wyboru miejsca odbycia się happeningu (miejsce musi być uczęszczane ale zarazem takie by happening nie powodował utrudnień dla mieszkańców.) 
• Wyjaśnienie zadań dla poszczególnych zespołów: Zespoły: „niebieski”, „zielony”, „brązowy”, „żółty”, „czerwony” przygotowują pojemniki – atrapy, treść ulotki dotyczącej zasad zbiorki danego odpadu oraz przygotowują odpowiednie tablice. Zespół „agitujący” przygotowuje tablice z hasłami nawołującymi do selektywnej zbiórki odpadów oraz hasał do skandowania. Hasła muszą być krótkie. Zespół „ulotkarzy” przygotowuje treść ulotki nawołującej do selektywnej zbiórki odpadów z wyszczególnieniem korzyści dzięki temu osiąganych i unikanym zagrożeniom. Ulotki należy przygotować w aplikacji Word, wydrukować a następnie skserować. (szczegółowy opis przygotowań do happeningu – załącznik nr 2) 
• Wszyscy uczniowie uczą się piosenki M. Grechuty „Natura”. z uzasadnieniem korzyści dzięki temu osiąganych i unikanym zagrożeniom
• Przeprowadzenie próby happeningu (np. na boisku szkolnym, w sali gimnastycznej)

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Gdzie wyrzucić tego śmiecia? Nie wiesz? Nie martw się, to proste, pomożemy ci! – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Cele

• Zapoznanie z genezą i sposobami obchodów Dnia Ziemi 
• Kształtowanie postawy odpowiedzialności za obecny i przyszły stan środowiska naturalnego
• Uwrażliwianie na problematykę zagrożeń lokalnego środowiska naturalnego oraz propagowanie jego ochrony
• Uświadomienie różnorodności sposobów negatywnego oddziaływania ludzi na środowisko 
• Ukazanie zagrożeń dla współczesnej cywilizacji wynikających z konsumpcyjnego stylu życia 
• Uwrażliwienie na dostrzeganie bieżących problemów ekologicznych środowiska lokalnego 
• Przygotowanie do pracy w zespołach zadaniowych 
• Ukazanie happeningu, jako narzędzia komunikacji społecznej oraz formę zwracania uwagi społecznej na jakiś problem.
• Stymulowanie intelektualnego i emocjonalnego rozwoju poprzez aktywność twórczą
• Kształtowanie zachowania sprzyjających ochronie naturalnego dziedzictwa regionalnego 

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

Lekcja 1

• Zapoznanie z genezą i sposobami obchodów Dnia Ziemi (ściąga nr 1) 
• Przeprowadzenie dyskusji na temat „Wpływ działalności człowieka na środowisko naturalne”, ze szczególnym zwróceniem uwagi na destrukcyjne działania na środowisko naturalne związane z konsumpcyjnym stylem życia
• Wyjaśnienie pojęcia happening (ściąga nr 2) 
• Podział uczniów na 3 grupy (grupa pierwsza nie więcej niż – 5 osób)
• Rozdanie kartek z opisem planowanego happeningu (ściąga nr 3) Uwaga: scenariusz happeningu jest przykładowy, można zaproponować uczniom przygotowanie happeningu wg ich pomysłu
• Przeprowadzenie wyboru miejsca odbycia się happeningu (miejsce musi być uczęszczane ale zarazem takie by happening nie powodował utrudnień dla mieszkańców.)
• Wyjaśnienie zadania dla grupy uczniów biorących udział w „zaśmiecaniu miasta”: przygotowanie strojów, zgromadzenie „śmieci” – plastikowych butelek, kubków, talerzyków, sztućców, kawałków folii albuminowej, papierowych chusteczek, reklamówek, kawałków tekturowych kartonów, pogniecionych puszek po napojach, opakowań po serkach, kefirach itp. Przygotowanie napojów w plastikowych butelkach (w każdej butelce około 1/10 płynu) oraz drobnych przekąsek
• Wyjaśnienie zadania dla grupy „demonstracyjnej”: przygotowanie strojów, opracowanie haseł i wykonanie plakatów, bibułowych kwiatów oraz transparentów z hałasami np. nawołującymi do kupowania produktów spożywczych w opakowaniach szklanych, segregacji śmieci pochodzących z gospodarstw domowych, dbałości o otoczenie domostw itp.

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Nie pozwolimy by góry śmieci przysłoniły Tarnowskie Góry – happening na Dzień Ziemi – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Wolontariusz, gdy bezinteresownie może
dać innym coś z siebie, doświadcza radości,
która przewyższa to, czego dokonał.
Jan Paweł II

Cele

• Przedstawienie/przypomnienie historii udomowienia czworonogów, które najczęściej towarzyszą człowiekowi: psa i kota 
• Zwrócenie uwagi na odpowiedzialności, jaką ponosi człowiek za zwierzęta, które udomowił 
• Zwrócenie uwagi na zbiorową odpowiedzialność za los bezdomnych zwierząt 
• Przedstawienie sytuacji zwierząt niechcianych, przebywających w schroniskach
• Uświadomienie, że zwierzę jako istota żyjąca zdolne jest do odczuwania radości i cierpienia 
• Przybliżenie zasad działania schronisk dla zwierząt 
• Przybliżenie pojęcia „wolontariat” i jego społecznego znaczenia
• Ukazanie znaczenia wolontariatu i pomocy rzeczowej w działalności schronisk dla zwierząt
• Kreowanie postaw związanych z poszanowaniem, ochroną i opieką nad zwierzętami 
• Stymulowanie intelektualnego i emocjonalnego rozwoju poprzez aktywność twórczą 
• Ćwiczenie pracy zespołowej 
• Wdrażanie do przedsiębiorczości 
• Doskonalenie umiejętności uczestniczenia w dyskusji 

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Przeprowadzenie dyskusji na temat „Czy pies i kot mogą żyć bez pomocy człowieka?”
• Podsumowanie dyskusji i przedstawienie/przypomnienie historii udomowienia czworonogów, które najczęściej towarzyszą człowiekowi – psa i kota (scenariusz lekcji „Stajesz się odpowiedzialny za to, co oswoiłeś”), załącznik nr 1) 
• Wykład na temat sytuacji zwierząt w schroniskach oraz zasad działania schronisk (załącznik nr 1)
• Scharakteryzowanie pojęcia „wolontariat” i omówienie jego społecznego znaczenia (załącznik nr 2)
• Przeprowadzenie dyskusji na temat znaczenia wolontariatu i pomocy rzeczowej skierowanej do schronisk dla bezdomnych zwierząt
• Podział uczniów na cztero- lub pięcioosobowe zespoły zadaniowe 
• Polecenie wykona projektu akcji adopcyjnej: Najważniejszą sprawą dla schronisk dla bezdomnych zwierząt jest znalezienie domów dla podopiecznych. Jedną z form pozyskiwania domów dla czworonogów ze schronisk są akcje adopcyjne. Waszym zadaniem jest wykonanie projektu akcji adopcyjnej. Projekt powinien uwzględniać: czas akcji, miejsce akcji, scenariusz akcji, sposób rozreklamowania akcji, plakat reklamowy
• Przeprowadzenie prezentacji projektów 
• Przeprowadzenie wyboru najlepszego projektu. Głosowanie powinno być jawne i powinien wziąć w nim udział każdy uczeń, przy założeniu, że nie można głosować na własny projekt. Nauczyciel na tablicy powinien przygotować tabelę do wpisywania uzyskanych przez dany zespół punktów. Ocena wystawiana przez ucznia powinna być uzasadniona komentarzem zawierającym dostrzegane pozytywne aspekty projektu, jak też konstruktywną krytykę oraz możliwości wdrożenia projektu.

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Możemy odmienić los niechcianych zwierząt – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Cele

• Podniesienie poziomu wiedzy na temat lokalnego środowiska naturalnego 
• Zapoznanie z pojęciem „zieleń miejska” 
• Scharakteryzowanie elementów zieleni miejskiej 
• Przedstawienie znaczenia zieleni miejskiej dla jakości życia społeczności lokalnej 
• Zwrócenie uwagi na przyczyny i rodzaje zagrożeń zieleni miejskiej
• Zwrócenie uwagi na indywidualne możliwości wzbogacania zieleni miejskiej 
• Kształtowanie nawyku dbania o zieleń miejską 
• Uwrażliwienie na bieżące problemy ekologiczne środowiska lokalnego 
• Pogłębianie emocjonalnego związku z przyrodą 
• Zachęcenie do rozwijania zainteresowań ekologicznych

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Polecenie rozwiązania krzyżówki tematycznej (załącznik nr 1) i próby zdefiniowania w kilku zdaniach rozwiązania – hasła krzyżówki
• Zdefiniowanie i scharakteryzowanie pojęcia „zieleń miejska” (załącznik nr 2) 
• Przybliżenie obszarów zieleni miejskiej na terenie miejscowości, w której mieszkają uczniowie a także zieleni miejskiej charakterystycznej dla powiatu tarnogórskiego (teksty: „Park miejski w Tarnowskich Górach”, „Pomniki przyrody Ziemi Tarnogórskiej”) 
• Przeprowadzenie dyskusji na temat korzyści społecznych i indywidualnych wypływających z zieleni miejskiej 
• Polecenie wykonania dwóch prac plastycznych (malowanych farbami lub rysowanych kredkami) – 1 praca ma przestawiać faktyczne najbliższe otocznie domów uczniów, 2 praca ma przedstawiać to samo otoczenie ale pozbawione elementów zieleni.
• Polecenie wykonania wystawy wykonanych prac tak, aby prace pozbawione zieleni znajdowały się razem
• Przeprowadzenie dyskusji na temat odczuć uczniów co do prac przedstawiających otoczenie ich domostw bez zieleni oraz na temat przyczyn i rodzajów zagrożeń zieleni miejskiej
• Polecenie wykonania trzeciej pracy plastycznej – to samo otoczenie domów uczniów wzbogacone o elementy zielni wg uznania uczniów

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Miasto w zieleni – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Cele

• Zapoznanie z problemami lokalnego środowiska naturalnego związanymi z działalnością gospodarstw domowych
• Uświadomienie wpływu konsumpcyjnego stylu życia gospodarstw domowych na środowisko naturalne 
• Pogłębienie wiedzy związanej z oszczędnym gospodarowaniem wodą i energią elektryczną oraz minimalizowaniem odpadów w gospodarstwach domowych 
• Zapoznanie z pojęciami: odnawialne i nieodnawialne źródła energii 
• Przedstawienie korzyści dla społeczności lokalnej wynikających z produkcji energii z odnawialnych źródeł 
• Rozbudzenie w uczniach poczucia odpowiedzialności za przyszłość środowiska naturalnego 
• Ukierunkowanie na codzienne działania prośrodowiskowe
• Rozwijanie zdolności kreatywnego myślenia 

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Wyjaśnienie pojęcia „gospodarstwo domowe” (załącznik nr 2)
• Polecenie rozwiązania krzyżówki tematycznej (karta pracy, zadanie nr 1)
• Przybliżenie zagadnień związanych z gospodarką energią elektryczną (załącznik nr 2 p. 2.1) 
• Polecenie wykonania zdania nr 2 z karty pracy
• Polecenie przeczytania wszystkim uczniom wykonanego zadania
• Przeprowadzenie dyskusji na temat proponowanych oszczędności energii elektrycznej, wybranie tych, które są skuteczne (trudno za takie uznać np. uczenie się przy świecy) i zapisanie ich 
• Polecenie rozwiązania krzyżówki tematycznej (karta pracy, zadanie nr 3)
• Przybliżenie zagadnień związanych z gospodarką zasobami wody słodkiej w skali lokalnej i globalnej (załącznik nr 2, p. 2.2)

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Gospodarstwo domowe przyjazne lokalnemu środowisku naturalnemu – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Wprowadzenie elementów edukacji ekologicznej do zagadnień wychowania przedszkolnego powinno odbywać się w przystępnej dla maluchów formie. Efekt przedszkolnego nauczania edukacji ekologicznej zależy od kilku elementów, z których najważniejsze są pedagogiczne zdolności nauczyciela oraz jego znajomość zagadnień ekologicznych, a także sposób przekazania wiedzy z dziedziny, która nie jest łatwa dla małego dziecka. W proponowanym cyklu zajęć przedszkolnych z edukacji ekologicznej posłużono się jako narratorem Panią Stokrotką, która kojarzy się dziecku z otaczającą go przyrodą. Dla dziecka nie ma znaczenia to, że nauczyciel będzie wypowiadał się w imieniu Stokrotki, gdyż w świadomości dziecka to Stokrotka opowiada dziecku o swoim środowisku życia a także prosi dziecko o jego ochronę.

Wizyty Stokrotki powinny być sygnalizowane wcześniej w celu stworzenia atmosfery oczekiwania i rozbudzenia ciekawości. Stokrotka w dniu, kiedy spotyka się z dziećmi powinna towarzyszyć im cały przedszkolny dzień. Dzieci w wieku przedszkolnym mają uwagę rozproszoną i jeśli uczestniczą w jednym dniu w różnych zajęciach i przekazywana jest im widza z wielu dziedzin ich pamięć działa wybiórczo – dzieci pamiętają tylko najbardziej atrakcyjne z ich punktu widzenia zajęcie. Przy spełnieniu tych warunków dzieci z większym zainteresowaniem będą słuchały Stokrotki i szybciej przyswoją sobie przekazywaną wiedzę. Wprowadzając dzieci do edukacji ekologicznej należy pamiętać, aby koncentrować się na ludzkich działaniach proekologicznych, a nie na negatywnych działaniach dotyczących dewastacji środowiska.

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Edukacja ekologiczna dla przedszkolaków – mali strażnicy przyrody ze stokrotką w herbie – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Cele

• Podniesienie poziomu wiedzy na temat lokalnego środowiska naturalnego
• Przedstawienie znaczenia parków miejskich dla społeczności lokalnej 
• Zapoznanie uczniów z gatunkami drzew występujących w regionie
• Kształtowanie umiejętności prowadzenia ukierunkowanej obserwacji
• Nabywanie umiejętności rozpoznawania gatunków drzew 
• Ukazanie zależności pomiędzy wnikliwą i zaangażowaną obserwacją przyrody a ilością pozyskiwanych informacji o przyrodzie 
• Pogłębianie emocjonalnego związku z przyrodą 
• Przygotowanie do samodzielnego poszukiwania potrzebnych informacji
• Zachęcenie do rozwijania zainteresowań ekologicznych 

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Przybliżenie parku w Tarnowskich Górach (tekst „Park miejski w Tarnowskich Górach”) 
• Przeprowadzenie dyskusji na temat: Park miejski jako miejsce zaspakajania potrzeb kontaktu z przyrodą i potrzeb zawiązanych z aktywnością fizyczną (park jako ekosystem, funkcje parku: społeczne, kulturowe, zdrowotne, park jako obiekt użytkowy, sposoby użytkowania przestrzeni parkowych, formy aktywności realizowane w parku (np. spacery, jazda na rowerze, jazda na łyżworolkach, jogging, znaczenie parków dla zdrowia psychicznego i fizycznego)
• Zapoznanie uczniów z zasadami korzystania z klucza do oznaczania drzew i krzewów 
• Wycieczka do parku miejskiego
• Pogadanka na temat zasad zachowywania się w parku

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Księga drzew parku tarnogórskiego – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Cele

• Przedstawienie (przypomnienie) genezy i sposobów świętowania Dnia Ziemi 
• Sprawdzenie wiadomości z zakresu edukacji ekologicznej dotyczących regionalnego środowiska naturalnego
• Uwrażliwianie na problematykę zagrożeń lokalnego środowiska naturalnego oraz propagowanie jego ochrony 
• Ukazanie plakatu jako narzędzia komunikacji społecznej oraz formę zwracania uwagi na problemy środowiska naturalnego
• Stymulowanie intelektualnego i emocjonalnego rozwoju poprzez aktywność twórczą 
• Rozwijanie umiejętności prezentowania prac i pomysłów 
• Kształtowanie zachowań sprzyjających ochronie naturalnego dziedzictwa regionalnego 

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Przedstawienie (przypomnienie) genezy i sposobów obchodów Dnia Ziemi (Załącznik nr 1 scenariusza NIE POZWOLIMY BY GÓRY ŚMIECI PRZYSŁONIŁY TARNOWSKIE GÓRY) ze szczególnym zwróceniem uwagi na organizowane w trakcie obchodów Dnia Ziemi wystawy plakatów i konkursy plastyczne. 
• Zapoznanie uczniów z pojęciem „plakat” (załącznik nr 1) 
• Polecenie rozwiązania krzyżówki tematycznej będącej sprawdzianem wiedzy na temat regionalnego środowiska naturalnego 
• Polecenie uczniom wykonania plakatu, którego temat stanowi rozwiązanie krzyżówki 
• Przeprowadzenie prezentacji plakatów
• Przeprowadzenie wyboru najbardziej przemawiającego do odbiorcy plakatu (każdy uczeń oddaje swój głos na jeden plakat uzasadniając swój wybór)
• Przeprowadzenie dyskusji kończącej lekcję: Czy Waszym zdaniem plakat o tematyce ekologicznej jest skutecznym narzędziem zwracania uwagi społecznej na problemy środowiska naturalnego?

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Plakat jako forma zwracania społecznej uwagi na problemy środowiska naturalnego – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Cele

• Zapoznanie z pojęciem „rozwój zrównoważony”
• Wyjaśnienie celów rozwoju zrównoważonego 
• Omówienie zasad rozwoju zrównoważonego
• Omówienie podstawowych zasady obowiązujących przy tworzeniu lokalnej strategii rozwoju zrównoważonego 
• Rozwijanie umiejętności analizowania 
• Rozwijanie umiejętności dostrzegania związków i współzależności, odkrywania przyczyn 
• Kształtowanie postaw zainteresowania własnym regionem i jego przyszłością 
• Pobudzanie świadomości proekologicznej 

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Przeprowadzenie wykładu na temat rozwoju zrównoważonego (Załącznik nr 1) 
• Podział uczniów na grupy trzyosobowe 
• Przypomnienie (zapoznanie) z metodą analizy SWOT (Załącznik nr 2) 
• Polecenie wykonania zadania grupom: Ocenicie, posługując się metodą analizy SWOT, jakie są szanse a jakie zagrożenia dla rozwoju zrównoważonego miejscowości, w której mieszkacie 
• Przeprowadzenie prezentacji dokonanej przez poszczególne grupy analizy
• Ustalenie zbiorowe listy szans i zagrożeń dla rozwoju zrównoważonego miejscowości, w której mieszkają uczniowie 
• Dyskusja na temat: Jakie działania na rzecz rozwoju zrównoważonego w miejscowości, w której mieszkacie powinny być priorytetowe i dlaczego? 
• Polecenie napisania pracy domowej dotyczącej tego, co uczeń może sam zrobić na rzecz rozwoju zrównoważonego – „Jestem odpowiedzialny/a za siebie i za środowisko, w którym żyje.”

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Szanse i zagrożenia dla lokalnego rozwoju zrównoważonego – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Cele

• Zapoznanie z pojęciami: turystyka, turysta, organizatorzy turystyki, pośrednicy turystyczni, agenci turystyczni, pilot, przewodnik, usługi hotelarskie, infrastruktura turystyczna, krajoznawstwo atrakcyjność turystyczna
• Przybliżenie historii turystyki 
• Ukazanie turystyki jako zjawiska społecznego, ekonomicznego, i kulturowego
• Zwrócenie uwagi na powiązania między dochodami ludności a ruchem turystycznym
• Określenie walorów turystycznych powiatu tarnogórskiego 
• Przybliżenie gospodarczych aspektów turystyki jako środka aktywizacji regionu
• Sprawdzenie stanu wiedzy uczniów na temat infrastruktury turystycznej powiatu 
• Rozwijanie umiejętności analizowania 
• Rozwijanie umiejętności planowania strategicznego 
• Rozwijanie umiejętności dostrzegania związków i współzależności, odkrywania przyczyn
• Kształtowanie postaw zainteresowania własnym i innymi regionami, kulturami i ludźmi
• Wzmacnianie poczucia tożsamości regionalnej i dumy z dziedzictwa kulturowego regionu 

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Wyjaśnienie znaczenia pojęć: turystyka, turysta, organizatorzy turystyki, pośrednicy turystyczni, agenci turystyczni, pilot, przewodnik, usługi hotelarskie, infrastruktura turystyczna, krajoznawstwo atrakcyjność turystyczna (Załącznik nr 2)
• Przybliżenie historii turystyki (Załącznik nr 1)
• Ukazanie turystyki jako zjawiska społecznego, ekonomicznego i kulturowego (Załącznik nr 1)
• Wyjaśnienie/przypomnieniem na czym polega analiza metodą SWOT (załącznik nr 3) 
• Podział uczniów na zespoły i polecenie wykonania zadania: zadaniem jest ocenienie atrakcyjności turystycznej regionu poprzez znalezienie jej mocnych i słabych stron a także określenie działań, jakie należy podjąć aby wykorzystać szanse i wzmocnić słabe strony. Analizę należy wykonać posługując się metodą analizy SWOT.
• Przeprowadzenie prezentacji dokonanej przez poszczególne grupy analizy i sugerowanych działań wraz z ich uzasadnieniem
• Przeprowadzenie wyboru najlepszej strategii proponowanych działań 
• Dyskusja na temat: jakie działania na rzecz wzrostu atrakcyjności turystycznej powiatu powinny być priorytetowe i dlaczego?
• Polecenie wykonania pracy domowej: napisz, co twoim zdaniem miał na myśli C. Levi – Strauss mówiąc: Za kilkaset lat w tym samym miejscu inny podróżnik, tak samo zrozpaczony jak ja, będzie opłakiwał zniknięcie tego, co ja jeszcze mogłem widzieć, lecz czego nie potrafiłem dostrzec.

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Turystyczny SWOT – ocena atrakcyjności turystycznej powiatu – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Cele

• Podniesienie poziomu wiedzy na temat lokalnego środowiska naturalnego 
• Przedstawienie znaczenia ptaków dla ludzkiej gospodarki
• Ukazanie zagrożeń, na jakie narażone są ptaki 
• Omówienie sposobów ochrony ptaków 
• Zapoznanie uczniów z gatunkami rzadkich ptaków występujących w regionie 
• Rozwijanie potrzeb poznawczych
• Budzenie zainteresowania otoczeniem poprzez bezpośredni z nim kontakt 
• Kształtowanie umiejętności prowadzenia ukierunkowanej obserwacji 
• Nabywanie umiejętności rozpoznawania gatunków ptaków 
• Ukazanie zależności pomiędzy wnikliwą i zaangażowaną obserwacją przyrody a ilością pozyskiwanych informacji o przyrodzie 
• Kształtowanie postawy badawczej
• Pogłębianie emocjonalnego związku z przyrodą 
• Zachęcenie do rozwijania zainteresowań ekologicznych 

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Polecenie rozwiązanie krzyżówki tematycznej (załącznik nr 1) 
• Wyjaśnienie pojęcia „awifauna”
• Przybliżenie ptaków jako gromady (załącznik nr 2)
• Przeprowadzenie dyskusji na temat zagrożeń, na jakie narażone są ptaki
• Podsumowanie dyskusji na temat zagrożeń na jakie są narażone ptaki – uzupełnienie listy zagrożeń (załącznik nr 2)
• Przedstawienie sposobów ochrony ptaków w Polsce (załącznik nr 2)
• Przeprowadzenie dyskusji na temat ptaków występujących w regionie
• Podsumowanie dyskusji na temat na temat ptaków występujących w regionie – uzupełnienie listy ptaków występujących w powiecie ze szczególnym zwróceniem uwagi na ptaki rzadkie (załącznik nr 2)
• Polecenie zapoznania się z rzadkimi gatunkami ptaków występujących w powiecie (atlas ptaków) i sporządzenia notatek
• Dyskusja na temat uczniowskich możliwości niesienia pomocy ptakom

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Tarnogórska awifauna – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

– Antoine de Saint – Exupery

Cele

• Zwrócenie uwagi na odpowiedzialność, jaką ponosi człowiek za zwierzęta, które udomowił
• Uwrażliwienie na potrzeby zwierząt najbliższych człowiekowi 
• Przedstawienie historii udomowienia czworonogów, które najczęściej towarzyszą człowiekowi: psa i kota
• Zapoznanie z podstawami zasady opiekowania się psem i kotem
• Zapoznanie z ustawą o ochronie zwierząt 
• Uświadomienie, że zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna jest do odczuwania cierpienia
• Kreowanie postaw związanych z poszanowaniem, ochroną i opieką nad zwierzętami 
• Stymulowanie intelektualnego i emocjonalnego rozwoju poprzez aktywność twórczą 
• Ćwiczenie pracy zespołowej
• Wdrażanie do przedsiębiorczości
• Doskonalenie umiejętności brania udziału w dyskusji 

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Przedstawienie historii udomowienia czworonogów, które najczęściej towarzyszą człowiekowi – psa i kota, oraz omówienie podstawowej opieki nad tymi zwierzętami ( załącznik nr 1) 
• Przeprowadzenie dyskusji na temat: „Pies i kot pomagają człowiekowi”.
• Omówienie Ustawy o Ochronie Zwierząt ze szczególnym zwróceniem uwagi na rozdział II – Zwierzęta domowe
• Przeprowadzenie dyskusji dotyczącej działań człowieka na rzecz bezdomnych kotów i psów 
• Podział uczniów na cztero- lub pięcioosobowe zespoły zadaniowe
• Przypomnienie/zapoznanie z pojęciami: „slogan reklamowy”, „misja organizacji” (załącznik nr 2) 
• Polecenie wykonania zadania zespołom: „Zdarza się tak, że właściciele psów i kotów muszą niekiedy zostawić je pod opieką innych ludzi na parę dni. Nie zawsze pomocna może okazać się rodzina czy też znajomi, dlatego właściciele czworonogów szukają hoteli dla swoich pupili. Waszym zadaniem jest zaprojektowanie hotelu dla psów i kotów. W projekcie należy uwzględnić: lokalizację hotelu, pomieszczenia dla zwierząt do snu i zabawy oraz ich wyposażenie, menu, sposób opieki nad zwierzętami, potrzebny personel do obsługi hotelu, nazwę hotelu, misję oraz slogan reklamowy hotelu. Projekt powinien zawierać opis oraz rysunki/szkice/schematy
• Przeprowadzenie prezentacji projektów
• Przeprowadzenie wyboru najlepszego projektu. Głosowanie powinno być jawne i powinien wziąć w nim udział każdy uczeń, przy założeniu, że nie można głosować na własny projekt. Nauczyciel na tablicy powinien przygotować tabelę do wpisywania uzyskanych przez dany zespól punktów. Ocena wystawiana przez ucznia powinna być uzasadniona komentarzem zawierającym dostrzegane pozytywne aspekty projektu, jak też konstruktywną krytykę. 
• Przeprowadzenie swobodnej rozmowy na temat czworonożnych pupili uczniów 
• Polecenie napisania pracy domowej: Jak rozumiesz słowa A. De Saint Exupery: „Stajesz się odpowiedzialny na zawsze za to, co oswoiłeś”.

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Stajesz się odpowiedzialny na zawsze za to, co oswoiłeś – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.

Okres przedświąteczny to czas generalnych porządków i zakupów, co wiąże się z niezliczoną ilością odpadów produkowanych przez gospodarstwa domowe. Niniejszy scenariusz lekcji podpowiada jak zagospodarować odpady nadające się do wtórnego wykorzystania w celu stworzenia dekoracji świątecznych.

Cele

• Przypomnienie pojęcia „odpady” i typologii odpadów
• Przypomnienie zasad segregacji odpadów
• Uświadomienie wpływu konsumpcyjnego stylu życia na środowisko naturalne 
• Przypomnienie zasady „3 x R”
• Zwrócenie uwagi na różne możliwości wtórnego wykorzystania odpadów i ponownego przetwarzania niektórych odpadów w produkty w warunkach gospodarstwa domowego 
• Kształcenie nawyku wtórnego wykorzystywania odpadów
• Kształtowanie poczucia odpowiedzialności za stan obecny i przyszłość środowiska naturalnego 
• Kształtowanie postaw świadomego konsumenta
• Kształtowanie postaw proekologicznych
• Pobudzenie myślenia twórczego

Przebieg lekcji

Zadania nauczyciela

• Sprawdzenie wiadomości uczniów w zakresie: pojęcia „odpady” i rodzajów odpadów, zasad segregacji odpadów, zasady „3 x R”
• W razie konieczności przypomnienie uczniom zagadnień, z którymi mają problemy – załącznik nr 2 do scenariusza „Zasady segregacji odpadów” i nr 1 do scenariusza „Uczniowskie rady na zbędne opady”
• Przeprowadzenie pogadanki na temat konsumpcyjnego stylu życia i produkowanych w gospodarstwach domowych odpadach ze szczególnym zwróceniem uwagi na te odpady, które można powtórnie wykorzystać lub/i przetworzyć w warunkach gospodarstwa domowego
• Polecenie uczniom wykonania świątecznych dekoracji z odpadów wg własnego pomysłu lub wg ustaleń (przykładowe propozycje w załączniku nr 1) Uwaga: należy wcześniej powiedzieć uczniom, co mają przynieść na zajęcia
• Przygotowanie wystawy wykonanych prac 
• Przeprowadzenie wyboru najciekawszych dekoracji – każdy uczeń wybiera dekorację, którą uważa za najciekawszą i uzasadnia swój wybór
• Przeprowadzenie pogadanki na temat różnych możliwości wtórnego wykorzystania odpadów i ponownego przetwarzania niektórych odpadów w produkty w warunkach gospodarstwa domowego
• Podsumowanie lekcji dyskusją „Co zyskujemy wtórnie wykorzystując i przetwarzając odpady w warunkach gospodarstwa domowego?”

[…] ciąg dalszy w pliku .doc

Artykuł Ozdoby świąteczne z odpadów – scenariusz lekcji (przyroda) pochodzi z serwisu Portal Powiatu Tarnogórskiego - Tarnowskie Góry.